Bioloog Paul Ouboter reageert voor het eerst op recent kwikonderzoek in dorpen binnenland

'Het is niet allemaal nieuw, maar nu zijn alle resultaten bij elkaar'

'De binnenlandse bevolking in die dorpen krijgt veel te hoge kwikgehaltes in hun lichaam'


In de derde week van mei 2018 verscheen de publicatie ‘Mercury Levels in Women and Children from Interior Villages in Suriname, South America’ online op het sociaal netwerk voor internationale wetenschappers. De publicatie gaat over de relatief hoge kwikgehaltes die gevonden zijn in haarmonsters van vrouwen en kinderen in vijf Surinaamse dorpen.

'Het is niet allemaal nieuw', zegt de wetenschapper en auteur Paul Ouboter vandaag, vrijdag 8 oktober 2018, op Starnieuws. 'Maar, nu zijn alle resultaten bij elkaar en geeft de publicatie een beter beeld van de situatie. De onderzoeksrapporten waren alleen voor intern gebruik, terwijl deze publicatie nu wereldwijd te lezen is.'

Dit kopte Suriname Mirror 24 mei:

'Als je de onderzoeksperiode achterwege laat, dan is de informatie wereldwijd toch actueel, omdat je dergelijke overschrijdingen van normen vindt', licht de wetenschapper de publicatie toe. In de samenvatting staan de resultaten van het gemeten kwikgehalte te Pusugrunu en Njun Jacobkondre (2004-2005), Browsnweg (2003-2006) en te Pikin Saron en Kwakoegron (2009-2010).

'De resultaten tonen aan dat de binnenlandse bevolking in die dorpen veel te hoge kwikgehaltes in hun lichaam krijgen.'

Delen uit de rapporten zijn op verschillende momenten en gelegenheden met het groter publiek gedeeld. 'Maar, wij hebben nooit de tijd gehad om het geheel te verwerken tot een publicatie.'

Als directeur van de Nationale Zoölogische Collectie en het Centrum voor Milieu Onderzoek van de Anton de Kom Universiteit, doet Ouboter samen met zijn studenten al jaren onderzoek naar het kwikgehalte in bijvoorbeeld bodemsedimenten, in het water, in vissen en bij de mens. 'Het enige wat ik nu kan zeggen is dat er alleen maar meer kwik bijkomt, dat maakt dat je zou denken dat het wel erger is geworden.'

In de publicatie zijn alle gegevens van de vijf dorpen samengevat. Er is gekeken naar de gehaltes in het haar en het bloed van de dorpelingen en de norm van de Verenigde Staten (VS). Er is een vergelijking gedaan met een onderzoek in heel VS en met die van de Staat Louisiana, omdat de lokalen daar veel vis eten. 'Ook al zit daar geen goudwinning, maar in vis zitten kwikgehaltes', legt Ouboter uit. In de hele wereld wordt kwik gebruikt en dat komt vrij in de atmosfeer en vervolgens in de zee. 'Van een aantal zeevissen, zoals tonijn, is het bekend dat zij hoge kwikgehaltes hebben.'

In de kleinschalige goudwinning in Suriname wordt veel kwik gebruikt dat als een gevaarlijke neurotoxische stof op het zenuwstelsel werkt. Vooral op dat van het ongeboren kind en het opgroeiende kind, als dat teveel kwik naar binnen krijgt, dan kunnen er ernstige zenuwbeschadigingen ontstaan. 'Voor vrouwen die denken zwanger te worden, zou dat een waarschuwing moeten zijn van pas op. Het advies: eet misschien tijdlang minder vis, een andere vissoort en een kleinere vis dan je gewend bent, omdat het effect kan hebben op de geestelijke ontwikkeling van het ongeboren kind.'

Ouboter werkt nu aan het Meki Tamara project waarbij vijf jaar lang wordt gekeken naar de kwikgehaltes bij zwangere vrouwen en de effecten van kwik en pesticiden op de gezondheid van moeder en kind. Het project startte in 2015 en loopt in Paramaribo, Nickerie en enkele dorpen in het binnenland, waaronder Redi Doti, Powakka, Klaaskreek, Kwamalasamutu en Apoera. Sommige van de eerder onderzochte dorpen zoals vervat in de online publicatie zitten ook dit project, geeft Ouboter aan. Het rijstdistrict is meegenomen, omdat er veel met metalen en pesticiden wordt gewerkt. De bron is iets anders dan het binnenland.

De dorpen waar het onderzoek loopt zijn geselecteerd op basis van het aantal geboortes en niet op vermoedelijke hoge kwikvoorkomens, aldus Ouboter. 'Zelf had ik graag Witagron eraan toegevoegd, omdat de Coppename ook vrij veel kwik heeft dat met de wind meekomt. Maar er worden haast geen kinderen daar geboren.'

Het onderzoeksteam zit nu in het derde onderzoekjaar en krijgt steeds meer haar- en bloedsamples binnen voor analyse. Naast de dieetanalyse worden er ook neuropsychologische testen gedaan om te kijken of de hoge kwikgehaltes zich ook vertalen in neurologische problemen. Ouboter is zuinig met de informatie over de eerste waarnemingen. 'In een presentatie heb ik gezien dat de waarden in het binnenland verhoogd zijn ten opzichte van die van Paramaribo en Nickerie. Het is net zo zorgwekkend als het resultaat dat wij publiceerden.'

Ouboter stelt in het vooruitzicht dat er aan de hand van de Meki Tamara onderzoeksresultaten gerichte bewustzijnscampagnes komen. Vooruitlopend op die voorlichting adviseert hij vrouwen die zwanger denken te worden, bepaalde vissoorten zoals anjumara en pireng niet te eten, 'vermijd zoveel mogelijk roofvissen' en gebruik andere eiwitbronnen. Stedelingen eten ook roofvissen en zeevis zoals tonijn en haaien, merkt hij op, 'en de goudopkoopbedrijven - vooral Paramaribo-Noord - lozen kwik in de atmosfeer die ingeademd wordt'. Voor wie zwanger wil worden is misschien aan te raden eerst de hoogte van je kwikgehalte in het lichaam te meten of te verhuizen.

'De eerdere kwikonderzoeken gefinancierd door WWF Guianas, zijn in workshops besproken, terwijl de onderzoeksresultaten van Brownsweg zijn omgezet in bewustszijncampagnes voor de lokalen. De eerste twee onderzoeken waren een gelegenheidsproject geweest – wij deden milieuonderzoek voor WWF Guianas in de Greenstone Belt waar de meeste kleinschalige goudwinningactiviteiten plaatsvinden, en wij wilden weten wat het effect was op de plaatselijke bevolking.'

'In het goudwinningsgebied Njun Jacobkondre stonden de mensen in de rij om mee te doen, terwijl men in Poesoegroenoe moeite had om genoeg mensen te vinden. Men vond dat ze niet in een goudwinningsgebied zaten en dus geen kwikprobleem kennen. Uiteindelijk bleek juist dat dorp de hoogste kwikgehaltes te hebben.'

'Aan de hand van dat rapport vroegen dorpelingen van Brownsweg om ook hun dorpen te onderzoeken. Er is daar gedetailleerd gekeken naar hoeveel kwik er in de vissen van het stuwmeer zit en hoeveel kwik er in het haar van de plaatselijke bevolking voorkomt. Er vond ook een uitgebreide dieetanalyse plaats.' De onderzoekers gingen elke dag bij ieder huishouden langs om te weten wat men at: de vissoort en afmeting en hoeveel men consumeerde. Tegelijk werden de vissen in de rivier ook gemeten op het kwikgehalte. De vissen accumuleren het kwik door het leven. Hoe ouder de vis des te meer kwik, legt Ouboter uit.

'Je kunt dan kijken naar de intake van iemand: hoeveel vis eet hij per dag, in een week en maand en je kunt dan een berekening maken of hij in de gevarenzone begint te komen. Voor de kwikanalyse werkten de studenten met haarmonsters. Er werd een plukje haar bij elkaar gebonden en bij de wortel afgeknipt en vervolgens in een zakje gedaan voor labonderzoek in de stad. Het Brownswegonderzoek was onderverdeeld in subdorpen en het dorp dat grenst aan het stuwmeer had de hoogste kwikgehaltes.'

Ter informatie:
Al in 2005 is onderzoek gedaan in Kwakoegron en toen bleek al, dat bewoners een te hoog kwikgehalte in het lichaam hadden, maar met de resultaten van dat onderzoek is nooit iets gedaan..... en tot de dag van vandaag vindt kwik zijn weg via de Sarmaccarivier naar de bevolking.

Lees ook dit:

(Suriname Mirror/Starnieuws/Issuu-Suriname Mirror)

Paul Ouboter: 'Duurzame goudwining mogelijk'

Hoofd Zoölogische Collectie Surinaamse universiteit trapt open deur in

Goudzoekers weten dat duurzame goudwinning mogelijk is, maar zijn vooralsnog niet bereid erin te investeren

Onvoldoende overheidssteun

08-08-2013 Door: Paul Kraaijer

Paramaribo - 'Duurzame goudwinning en behoud van biodiversiteit is mogelijk als een aantal stappen worden gezet. Dat vindt Paul Ouboter, hoofd van de Zoölogische Collectie van de Anton de Kom Universiteit van Suriname.'

Dit is de eerste alinea van een artikel in de Ware Tijd van vandaag, donderdag 8 augustus 2013, geschreven door de Nederlandse 'milieu'journaliste Astrid van Oostrum. Aanleiding is het deze week in Paramaribo gehouden tweedaagse internationale congres over biodiversiteit in het zogenoemde Guyanaschild. Ouboter, bioloog, hield daar een inleiding over de impact van goudwinning op het milieu.

Verschillende landen in het Guyanaschild (het Guyanaschild bestaat uit Guyana, Suriname, Frans Guyana, Brazilië, Venezuela en Colombia) hebben te maken met kleinschalige goudmijnbouw en de natuur vervuilende wijze waarop dat gebeurt. In de kleinschalige mijnbouw wordt het giftige kwik gebruikt. Kleinschalige goudwinning is een belangrijke inkomstenbron, maar het is ook een groot milieuprobleem, aldus Van Oostrum in haar artikel. Weer een open deur. Het zijn algemene bewoordingen en werkelijk op geen enkele wijze enig nieuws inhoudend.

'Dit wordt nog eens groter door de afwezigheid van milieuwetgeving en de focus van regeringen op de goudwinning', aldus Ouboter. 'Ontbossing, vernietiging van de hydrologie, vertroebeling van kreken en rivieren en verandering in aquatische vegetatie en vissen. Het kwik in de voedselketen van de lokale leefgemeenschappen levert ook volksgezondheidsproblemen op.' 

Ouboter heeft deel uitgemaakt van verschillende kwikonderzoeken en luidt al jaren de noodklok wat kwikvergiftiging betreft, schrijft de Ware Tijd.

'Suriname heeft al een stap gezet om de goudsector te ordenen.' Verder stelt hij zonering, milieuwetgeving, bewustwording en trainingen in kwikvrije goudwinning voor, aldus de krant.

Berichtgeving kritiekloos en weinig informatief voor lezers
Het is zeer te betreuren dat de krant in haar berichtgeving zo oppervlakkig en voor de lezers weinig informatief en kritiekloos is. Van Oosterum kopt 'Ouboter: Duurzame goudwinning mogelijk'. Als lezer verwacht je in het artikel ergens terug te kunnen vinden hoe hij dat, het mogelijk maken van duurzame goudwinning, in Suriname gerealiseerd wil zien.

Het moge toch zo langzamerhand algemeen bekend zijn dat goud, kleinschalig, gewonnen kan worden zonder het gebruik van kwik. Wie even die moeite neemt het internet te doorspitten, met bijvoorbeeld gebruik van 'Google' vindt binnen de kortste keren allerlei milieuvriendelijke manieren om aan goudwinning te doen.

Waar blijft het fonds voor porknokkers?
Wat de journaliste verzuimt te melden is, dat het in Suriname ontbreekt aan wil en inspanning bij de overheid om de kleinschalige goudzoekers, ook wel porknokkers of (Braziliaanse) garimpeiros genoemd, middelen te bieden, zodat zij over kunnen stappen op milieuvriendelijke winningsmethoden. Was het niet Gerold Dompig, de voorzitter van het Managementteam van de presidentiële (!) Commissie Ordening Goudsector, die ergens in 2012 verkondigde dat er een fonds in het leven geroepen zou worden voor goudzoekers?! Een fonds waarop goudzoekers een beroep zouden kunnen doen voor financiële ondersteuning bij de aanschaf van milieuvriendelijke goudwinningsapparatuur. Dat fonds is er, naar mijn weten, nog steeds niet.

Daarnaast was het dezelfde Dompig die in 2012 verkondigde, met veel bravoure, dat met ingang van januari 2013 kwik zou zijn uitgebannen van de Surinaamse goudvelden....Een onzinnige aankondiging. Iedereen weet dat de grenzen van het land zo lek zijn als een mandje en dat kwik dan ook ongemerkt vanuit buurlanden als Guyana het land in gesmokkeld worden. Porknokkers en garimpeiros maken nog steeds op grote schaal gebruik van kwik en verontreinigen daardoor het water in de kreken en rivieren en schaden de gezondheid van de inheemsen en marrons in het binnenland die van dat water dagelijks gebruikmaken.

De regering neemt geen 'stevige' maatregelen om het gebruik van kwik uit te bannen. Er wordt op het gebruik ervan niet tot nauwelijks structureel gecontroleerd door agenten en/of militairen.
Naar mijn kennis is er nog nooit welke hoeveelheid kwik dan ook in een goudveld in beslag genomen.
Naar mijn kennis is er nog nooit een goudzoeker in het binnenland gearresteerd voor het gebruik van kwik, het illegaal goudwinnen of voor het schade toebrengen aan de biodiversiteit.

Met pronken alleen creëer je geen 'groene' goudwinning
Blijft de regering een dergelijk lamlendig, ongeïnteresseerd en gemakzuchtig beleid voeren, dan zullen goudzoekers kwik blijven gebruiken en de biodiversiteit, waar Suriname internationaal op allerlei fora en congressen zo mee loopt te pronken, blijven beschadigen en zelfs vernietigen, zoals het geval is het in 'beschermde' Brownsberg Natuurpark.

Een goudponton op het stuwmeer. (Foto: Ronny Asabina)

Overigens zijn er naast de goudwinningsactiviteiten op het land, ook nog eens activiteiten op rivieren en op het Afobaka stuwmeer te bespeuren. Daar varen grote goudwinningsfabrieken, zogenoemde pontons of skalians, die veel schade toebrengen aan het aquatisch leven. Dit soort goudwinning wordt door de regering toegestaan, gedoogd, op de rivieren. Nu en dan wordt er eentje van het stuwmeer verwijderd - wanneer er lokale bewoners over klagen of wanneer het kritische lid van de Nationale Assemblee (het Surinaamse parlement), Ronny Asabina (van de BEP, Broederschap en Eenheid in de Politiek), weer eens aan de bel trekt, maar binnen de kortste keren is daar weer een skalian te zien. Ook hieruit blijkt het lamlendige beleid van de regering.

Je kunt als regering wel pronken met de Commissie Ordening Goudsector, maar als die commissie zich alleen maar bezighoudt met ad hoc beleid en reageert op en als die commissie vooral met regelmaat overhoopt ligt met kleinschalige goudzoekers door ze uit bepaalde gebieden te verwijderen - denk aan het concessiegebied van de Canadese goudmijnreus IAmGold - en niet in staat is om een structureel beleid te ontwikkelen om kleinschalige goudwinning 'groen' te krijgen, dan zal de unieke biodiversiteit het slachtoffer blijven worden van goudzoekers die, terecht, aan de eigen portemonnee denken en niet aan de natuur en aan de gezondheid van lokale bewoners.....

Paul Ouboter: 'Duurzame goudwining mogelijk'

Hoofd Zoölogische Collectie Surinaamse universiteit trapt open deur in

Goudzoekers weten dat duurzame goudwinning mogelijk is, maar zijn vooralsnog niet bereid erin te investeren

Onvoldoende overheidssteun

08-08-2013 Door: Paul Kraaijer

Paramaribo - 'Duurzame goudwinning en behoud van biodiversiteit is mogelijk als een aantal stappen worden gezet. Dat vindt Paul Ouboter, hoofd van de Zoölogische Collectie van de Anton de Kom Universiteit van Suriname.'

Dit is de eerste alinea van een artikel in de Ware Tijd van vandaag, donderdag 8 augustus 2013, geschreven door de Nederlandse 'milieu'journaliste Astrid van Oostrum. Aanleiding is het deze week in Paramaribo gehouden tweedaagse internationale congres over biodiversiteit in het zogenoemde Guyanaschild. Ouboter, bioloog, hield daar een inleiding over de impact van goudwinning op het milieu.

Verschillende landen in het Guyanaschild (het Guyanaschild bestaat uit Guyana, Suriname, Frans Guyana, Brazilië, Venezuela en Colombia) hebben te maken met kleinschalige goudmijnbouw en de natuur vervuilende wijze waarop dat gebeurt. In de kleinschalige mijnbouw wordt het giftige kwik gebruikt. Kleinschalige goudwinning is een belangrijke inkomstenbron, maar het is ook een groot milieuprobleem, aldus Van Oostrum in haar artikel. Weer een open deur. Het zijn algemene bewoordingen en werkelijk op geen enkele wijze enig nieuws inhoudend.

'Dit wordt nog eens groter door de afwezigheid van milieuwetgeving en de focus van regeringen op de goudwinning', aldus Ouboter. 'Ontbossing, vernietiging van de hydrologie, vertroebeling van kreken en rivieren en verandering in aquatische vegetatie en vissen. Het kwik in de voedselketen van de lokale leefgemeenschappen levert ook volksgezondheidsproblemen op.' 

Ouboter heeft deel uitgemaakt van verschillende kwikonderzoeken en luidt al jaren de noodklok wat kwikvergiftiging betreft, schrijft de Ware Tijd.

'Suriname heeft al een stap gezet om de goudsector te ordenen.' Verder stelt hij zonering, milieuwetgeving, bewustwording en trainingen in kwikvrije goudwinning voor, aldus de krant.

Berichtgeving kritiekloos en weinig informatief voor lezers
Het is zeer te betreuren dat de krant in haar berichtgeving zo oppervlakkig en voor de lezers weinig informatief en kritiekloos is. Van Oosterum kopt 'Ouboter: Duurzame goudwinning mogelijk'. Als lezer verwacht je in het artikel ergens terug te kunnen vinden hoe hij dat, het mogelijk maken van duurzame goudwinning, in Suriname gerealiseerd wil zien.

Het moge toch zo langzamerhand algemeen bekend zijn dat goud, kleinschalig, gewonnen kan worden zonder het gebruik van kwik. Wie even die moeite neemt het internet te doorspitten, met bijvoorbeeld gebruik van 'Google' vindt binnen de kortste keren allerlei milieuvriendelijke manieren om aan goudwinning te doen.

Waar blijft het fonds voor porknokkers?
Wat de journaliste verzuimt te melden is, dat het in Suriname ontbreekt aan wil en inspanning bij de overheid om de kleinschalige goudzoekers, ook wel porknokkers of (Braziliaanse) garimpeiros genoemd, middelen te bieden, zodat zij over kunnen stappen op milieuvriendelijke winningsmethoden. Was het niet Gerold Dompig, de voorzitter van het Managementteam van de presidentiële (!) Commissie Ordening Goudsector, die ergens in 2012 verkondigde dat er een fonds in het leven geroepen zou worden voor goudzoekers?! Een fonds waarop goudzoekers een beroep zouden kunnen doen voor financiële ondersteuning bij de aanschaf van milieuvriendelijke goudwinningsapparatuur. Dat fonds is er, naar mijn weten, nog steeds niet.

Daarnaast was het dezelfde Dompig die in 2012 verkondigde, met veel bravoure, dat met ingang van januari 2013 kwik zou zijn uitgebannen van de Surinaamse goudvelden....Een onzinnige aankondiging. Iedereen weet dat de grenzen van het land zo lek zijn als een mandje en dat kwik dan ook ongemerkt vanuit buurlanden als Guyana het land in gesmokkeld worden. Porknokkers en garimpeiros maken nog steeds op grote schaal gebruik van kwik en verontreinigen daardoor het water in de kreken en rivieren en schaden de gezondheid van de inheemsen en marrons in het binnenland die van dat water dagelijks gebruikmaken.

De regering neemt geen 'stevige' maatregelen om het gebruik van kwik uit te bannen. Er wordt op het gebruik ervan niet tot nauwelijks structureel gecontroleerd door agenten en/of militairen.
Naar mijn kennis is er nog nooit welke hoeveelheid kwik dan ook in een goudveld in beslag genomen.
Naar mijn kennis is er nog nooit een goudzoeker in het binnenland gearresteerd voor het gebruik van kwik, het illegaal goudwinnen of voor het schade toebrengen aan de biodiversiteit.

Met pronken alleen creëer je geen 'groene' goudwinning
Blijft de regering een dergelijk lamlendig, ongeïnteresseerd en gemakzuchtig beleid voeren, dan zullen goudzoekers kwik blijven gebruiken en de biodiversiteit, waar Suriname internationaal op allerlei fora en congressen zo mee loopt te pronken, blijven beschadigen en zelfs vernietigen, zoals het geval is het in 'beschermde' Brownsberg Natuurpark.

Een goudponton op het stuwmeer. (Foto: Ronny Asabina)

Overigens zijn er naast de goudwinningsactiviteiten op het land, ook nog eens activiteiten op rivieren en op het Afobaka stuwmeer te bespeuren. Daar varen grote goudwinningsfabrieken, zogenoemde pontons of skalians, die veel schade toebrengen aan het aquatisch leven. Dit soort goudwinning wordt door de regering toegestaan, gedoogd, op de rivieren. Nu en dan wordt er eentje van het stuwmeer verwijderd - wanneer er lokale bewoners over klagen of wanneer het kritische lid van de Nationale Assemblee (het Surinaamse parlement), Ronny Asabina (van de BEP, Broederschap en Eenheid in de Politiek), weer eens aan de bel trekt, maar binnen de kortste keren is daar weer een skalian te zien. Ook hieruit blijkt het lamlendige beleid van de regering.

Je kunt als regering wel pronken met de Commissie Ordening Goudsector, maar als die commissie zich alleen maar bezighoudt met ad hoc beleid en reageert op en als die commissie vooral met regelmaat overhoopt ligt met kleinschalige goudzoekers door ze uit bepaalde gebieden te verwijderen - denk aan het concessiegebied van de Canadese goudmijnreus IAmGold - en niet in staat is om een structureel beleid te ontwikkelen om kleinschalige goudwinning 'groen' te krijgen, dan zal de unieke biodiversiteit het slachtoffer blijven worden van goudzoekers die, terecht, aan de eigen portemonnee denken en niet aan de natuur en aan de gezondheid van lokale bewoners.....

Bioloog Ouboter: 'Ik zou niet te veel grote anjoemara en pireng eten'

Anjoemara (Bron foto)

Ouboter waarschuwt voor aanwezigheid giftig kwik in anjoemara en pireng

Deskundigen praten en praten, maar elke vorm van actie tegen kwikgebruik en -vervuiling blijft uit


16-07-2015  de Ware Tijd/De West


'Ik zou niet te veel grote anjoemara en pireng eten.' Dat advies gaf bioloog Paul Ouboter van de Nationale Zoölogische Collectie Suriname (NZCS) van de Anton De Kom Universiteit van Suriname, in verband met het kwikgehalte dat in deze vissoorten voorkomt, gisteravond als inleider van een workshop over de invloed van goudwinning op bosbedekking en zoetwater, georganiseerd door het Nationaal Instituut voor Milieu en Ontwikkeling in Suriname (NIMOS) en de Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht (SBB).

Doordat roofvissen kleinere vissen opeten, die al kwik in zich hebben, beschikken zij vaak over een veel hogere concentratie van de giftige stof.

Met betrekking tot risicogebieden zei Ouboter, dat hij zich het meest zorgen maakt over het Boven Coppenamegebied en de dorpen waar de Kwinties woonachtig zijn. Doordat er geen goudwinning in dit gebied is, houden de bewoners geen rekening met de aanwezigheid van kwik in vissen die zij consumeren. De bioloog waarschuwde, dat dit gebied ook met kwik wordt vervuild via de wind en de regen. Hij vindt kwikvervuiling in dergelijke gebieden zelfs gevaarlijker.

Ook het zuidoosten van Suriname is een risicogebied, volgens Ouboter. Door de Franse buren zijn in het verleden metingen gedaan, waaruit blijkt dat het kwikgehalte in het lichaam van een groot deel van de bewoners van dit gebied ver boven de norm is. Dat hebben ook metingen enkele jaren geleden uitgewezen, verricht door onder andere de Amerikaan Daniel Peplow onder Wayana in het Tapanahonigebied (zie verslag van dat onderzoek onderaan).

NIMOS-waarnemend-directeur Cedric Nelom zei  heel graag met andere organisaties samen te willen werken om onder meer 'het gecoördineerd publiceren van data' te bevorderen.

Het is overigens opmerkelijk dat deskundigen om de zoveel tijd aan de bel moeten trekken om aandacht te vragen voor kwikgebruik door goudzoekers en de gevolgen ervan voor de biodiversiteit en de gezondheid van inheemsen en marrons in het binnenland. Er wordt steeds vaker over gesproken, maar concrete acties om kwik werkelijk uit te bannen blijven maar achterwege. De overheid lijk alle initiatieven die zich richten tegen het gebruik van kwik te negeren. Er wordt simpelweg niet tegen opgetreden. Iedere vorm van actie blijft uit, terwijl zo langzamerhand iedereen in Suriname weet wat kwik is en wat de gevolgen van het gebruik ervan in de kleinschalige goudwinning zijn. De deskundigen lijken zich op te stapelen, maar kwik wordt nog steeds het land binnen gesmokkeld.

Rudi van Kanten, directeur van de Surinaamse tak van Tropenbos International maakte duidelijk dat ongecontroleerde goudwinning tegenwoordig niet alleen door marrons en Brazilianen plaatsvindt, maar ook door Chinezen.

Er is wel een aanpak van de goudwinning in ons land, maar de coördinatie vindt niet goed plaats, aldus De West van gisteravond.  Suriname zou in ieder geval lering moeten trekken uit vergelijkbare situaties buiten de grenzen, in dit kader heeft bijvoorbeeld de Braziliaanse wetenschapper Oswaldo Bezerra voor de organisatie Imazon (Instituto do Homem e Meio Ambiente da Amazônia) belangwekkend en uitgebreid onderzoek gedaan naar de impact van goudwinning.

Bezerra had zo’n beetje van alles in kaart gebracht: aantal hectaren waarop aan winning werd gedaan, hoeveelheid machines, kwik, sigaretten, bier en andere consumptieartikelen die naar het gebied gingen en het aantal prostituees dat werkzaam was. Bezerra had zich onder meer gericht op Tapajós, het westelijke deel van de staat Pará waar de mijnbouw als de belangrijkste economische activiteit geldt. In zijn studie werd de structuur, economie en milieu effecten van de goudwinning geanalyseerd. Hij kwam tot de bevinding, dat dergelijke effecten resulteerden in verplaatsing van jaarlijks circa 67 miljoen kubieke meter grond en het jaarlijks vrijkomen van ongeveer 12 ton kwik in de lucht en ondergrondse rivieren. Begin 1990 waren er 245 mijnen in die regio,  waarbij 30.000 mensen leefden van de sector, er een productie was van 35 ton goud per jaar dat een waarde van ongeveer US$ 400.000.000 per jaar vertegenwoordigde.

Van Kanten stelde voor om dergelijke Braziliaanse bevindingen mee te nemen bij het in kaart brengen van de goudwinningsactiviteiten in Suriname. 

(Red. De Surinaamse Krant/de Ware Tijd/De West/Paul Kraaijer)

Bioloog Ouboter: 'Ik zou niet te veel grote anjoemara en pireng eten'

Anjoemara (Bron foto)

Ouboter waarschuwt voor aanwezigheid giftig kwik in anjoemara en pireng

Deskundigen praten en praten, maar elke vorm van actie tegen kwikgebruik en -vervuiling blijft uit


16-07-2015  de Ware Tijd/De West


'Ik zou niet te veel grote anjoemara en pireng eten.' Dat advies gaf bioloog Paul Ouboter van de Nationale Zoölogische Collectie Suriname (NZCS) van de Anton De Kom Universiteit van Suriname, in verband met het kwikgehalte dat in deze vissoorten voorkomt, gisteravond als inleider van een workshop over de invloed van goudwinning op bosbedekking en zoetwater, georganiseerd door het Nationaal Instituut voor Milieu en Ontwikkeling in Suriname (NIMOS) en de Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht (SBB).

Doordat roofvissen kleinere vissen opeten, die al kwik in zich hebben, beschikken zij vaak over een veel hogere concentratie van de giftige stof.

Met betrekking tot risicogebieden zei Ouboter, dat hij zich het meest zorgen maakt over het Boven Coppenamegebied en de dorpen waar de Kwinties woonachtig zijn. Doordat er geen goudwinning in dit gebied is, houden de bewoners geen rekening met de aanwezigheid van kwik in vissen die zij consumeren. De bioloog waarschuwde, dat dit gebied ook met kwik wordt vervuild via de wind en de regen. Hij vindt kwikvervuiling in dergelijke gebieden zelfs gevaarlijker.

Ook het zuidoosten van Suriname is een risicogebied, volgens Ouboter. Door de Franse buren zijn in het verleden metingen gedaan, waaruit blijkt dat het kwikgehalte in het lichaam van een groot deel van de bewoners van dit gebied ver boven de norm is. Dat hebben ook metingen enkele jaren geleden uitgewezen, verricht door onder andere de Amerikaan Daniel Peplow onder Wayana in het Tapanahonigebied (zie verslag van dat onderzoek onderaan).

NIMOS-waarnemend-directeur Cedric Nelom zei  heel graag met andere organisaties samen te willen werken om onder meer 'het gecoördineerd publiceren van data' te bevorderen.

Het is overigens opmerkelijk dat deskundigen om de zoveel tijd aan de bel moeten trekken om aandacht te vragen voor kwikgebruik door goudzoekers en de gevolgen ervan voor de biodiversiteit en de gezondheid van inheemsen en marrons in het binnenland. Er wordt steeds vaker over gesproken, maar concrete acties om kwik werkelijk uit te bannen blijven maar achterwege. De overheid lijk alle initiatieven die zich richten tegen het gebruik van kwik te negeren. Er wordt simpelweg niet tegen opgetreden. Iedere vorm van actie blijft uit, terwijl zo langzamerhand iedereen in Suriname weet wat kwik is en wat de gevolgen van het gebruik ervan in de kleinschalige goudwinning zijn. De deskundigen lijken zich op te stapelen, maar kwik wordt nog steeds het land binnen gesmokkeld.

Rudi van Kanten, directeur van de Surinaamse tak van Tropenbos International maakte duidelijk dat ongecontroleerde goudwinning tegenwoordig niet alleen door marrons en Brazilianen plaatsvindt, maar ook door Chinezen.

Er is wel een aanpak van de goudwinning in ons land, maar de coördinatie vindt niet goed plaats, aldus De West van gisteravond.  Suriname zou in ieder geval lering moeten trekken uit vergelijkbare situaties buiten de grenzen, in dit kader heeft bijvoorbeeld de Braziliaanse wetenschapper Oswaldo Bezerra voor de organisatie Imazon (Instituto do Homem e Meio Ambiente da Amazônia) belangwekkend en uitgebreid onderzoek gedaan naar de impact van goudwinning.

Bezerra had zo’n beetje van alles in kaart gebracht: aantal hectaren waarop aan winning werd gedaan, hoeveelheid machines, kwik, sigaretten, bier en andere consumptieartikelen die naar het gebied gingen en het aantal prostituees dat werkzaam was. Bezerra had zich onder meer gericht op Tapajós, het westelijke deel van de staat Pará waar de mijnbouw als de belangrijkste economische activiteit geldt. In zijn studie werd de structuur, economie en milieu effecten van de goudwinning geanalyseerd. Hij kwam tot de bevinding, dat dergelijke effecten resulteerden in verplaatsing van jaarlijks circa 67 miljoen kubieke meter grond en het jaarlijks vrijkomen van ongeveer 12 ton kwik in de lucht en ondergrondse rivieren. Begin 1990 waren er 245 mijnen in die regio,  waarbij 30.000 mensen leefden van de sector, er een productie was van 35 ton goud per jaar dat een waarde van ongeveer US$ 400.000.000 per jaar vertegenwoordigde.

Van Kanten stelde voor om dergelijke Braziliaanse bevindingen mee te nemen bij het in kaart brengen van de goudwinningsactiviteiten in Suriname. 

(Red. De Surinaamse Krant/de Ware Tijd/De West/Paul Kraaijer)

Jarenlange vernietiging Brownsberg Natuurpark door illegale goudzoekers oogluikend toegestaan door zowel regering als natuurbeschermingsorganisaties

Natuurgebied ten prooi aan illegale goudzoekers

Regering en natuurbeschermings- organisaties ontwikkelen geen beleid om natuurpark te beschermen

06-04-2014  Door: Paul Kraaijer (Obsession Magazine)


Paramaribo - Suriname wordt internationaal geroemd voor de wijze waarop zij haar tropisch regenwoud beschermd. Het is het groenste land ter wereld. Maar, er hangt een donkere wolk boven dat regenwoud. Al jarenlang worden grote gebieden in het Surinaamse achterland vernietigd door illegale goudwinning onder toeziend oog van de regering en natuurbeschermingsorgansaties. Het unieke Brownsberg Natuurpark, een van de belangrijkste toeristische trekpleisters, is zelfs deels veranderd in een maanlandschap met vele kraters. Het zwaar giftige kwik, dat door goudzoekers bij het goudwinningsproces wordt gebruikt, komt terecht in kreken en rivieren. Lokale gemeenschappen gebruiken het vervuilde kreek- en rivierwater om te baden, te wassen en om de vaat te doen. Maar, concrete acties vanuit de overheid en natuurbeschermingsorganisaties om het gebied te beschermen blijven uit.

In maart 2012 werd Suriname opgeschrikt door de publicatie van een fotoreportage, gemaakt door het Wereldnatuur Fonds Guianas (WWF Guianas), van illegale goudwinningsactiviteiten in het ruim 14.000 hectare grote Brownsberg Natuurpark. Het gebied heeft een bijzondere biodiversiteit. Zo vliegen er inmiddels 200 soorten dagvlinders rond en het aantal soorten aanwezige nachtvlinders zou schommelen tussen de 5.000 en 8.000, aldus maakte de Stichting Suriname Lepidoptera Instituut (SSLI), die al jaren onderzoek doet in het natuurpark naar de vlinderpopulatie, bekend in reactie op de fotoreportage. Daarnaast zijn er ook nog eens onder andere 350 soorten vogels, alle 8 apensoorten van het land en 40 soorten orchideeën te vinden.

Beheerder gedoogt goudzoekers
Politici en ook natuurorganisaties reageerden verbijsterd op het rapport. Maar, hoe oprecht was die verbijstering? Die politici en natuurorganisaties waren immers al jarenlang op de hoogte van de aanwezigheid van illegale goudzoekers, ook wel porknokkers genoemd, in het beschermde natuurgebied. Sinds de publicatie van dat rapport is er echter niets veranderd. Nog steeds zijn goudzoekers in het natuurpark actief. Het gebied is zo lek als een mandje. Zowel de regering als natuurbeschermingsorganisaties ondernemen nauwelijks actie om het gebied te beschermen. Men kijk naar en wacht op elkaar. De organisatie die feitelijk het gebied behoort te beschermen, de stichting Natuurbehoud Suriname (Stinasu), heeft zelfs de aanwezigheid van illegale goudzoekers gedoogd.

De afgelopen jaren zijn een aantal keren illegale goudzoekers uit het gebied verwijderd. De regering Venetiaan voerde in het gebied in september 2007 een zogenoemde 'Clean Sweep' operatie uit. Toenmalig verantwoordelijk minister Michael Jong Tjien Fa van het ministerie van Ruimtelijke ordening, Grond- en Bosbeheer was al in juli 2007 over de misstanden in het natuurpark geïnformeerd. Volgens hem was de toestemming die aan inwoners van de gemeenschap Brownsweg was gegeven om op kleine schaal goud in het natuurreservaat te winnen, misbruikt voor meer grootschalige commerciële goudwinning. Boswachters en jachtopzieners hadden gerapporteerd dat met zwaar materiaal complete heuvels werden ‘weggespoten’. Sommige goudzoekers bleken zelfs met vuurwapens op zak rond te lopen en enkele zouden zelfs gewapende bewakers in dienst hebben. Toenmalig minister Chandrikapersad Santokhi van het ministerie van Justitie en Politie kondigde aan een onderzoek in het gebied te laten instellen door het Korps Politie Suriname en het Nationaal Leger. Dat onderzoek leidde tot de eerste Clean Sweep actie.

Gedurende drie dagen werd het gebied uitgekamd door militairen, politie, bosopzichters van ’s Lands Bosbeheer en medewerkers van Stinasu. De aanwezige illegale goudzoekers werden gesommeerd het natuurpark onmiddellijk te verlaten. Enkele kampen van de goudzoekers werden vernield en er werd beslag gelegd op hun bezittingen. De autoriteiten hoopten hiermee te voorkomen dat de goudzoekers hun activiteiten toch weer zouden voortzetten.

De acties van de regering Venetiaan om een einde te maken aan het mijnen van goud in het beschermde Brownsberg Natuurpark, bleken vruchteloos te zijn geweest. Eind 2010 bleken weer goudzoekers te mijnen in het gebied.

De directeur van de Nationale Zoölogische Collectie Suriname, bioloog Paul Ouboter, liet op 13 augustus 2011 via de krant De Ware Tijd weten, dat illegale goudzoekers actief waren aan de Witikreek in het natuurpark. Er bleek een illegale weg te zijn aangebracht die leidde naar de zijtak van de Witkreek, waar veel toeristen komen. Ouboter toonde zich verontrust over de ontwikkelingen in het natuurpark. ‘In de hoofdkreek van de Witikreek merkte ik de laatste tijd al op dat ze steeds verder trokken. Nu ook bij de zijtak goud wordt gewonnen, moet er aan de rem worden getrokken’, aldus Ouboter tegenover de krant. Stinasu was niet bereikbaar voor commentaar. Deze stichting zou haar natuurpark moeten beschermen, maar zij bleek zich meer en meer te richten op het organiseren van ecoreizen dan op natuurbescherming en was dus feitelijk een onderneming geworden.

De strijd tegen de goudzoekers in het Brownsberg Natuurpark ging in maart 2012 door. Toen werd duidelijk dat de illegale goudzoekers in het gebied nog steeds een grote bron voor zorg waren voor de directeur van Stinasu, Frans Kasantaroeno. Weer moesten porknokkers uit het natuurpark verwijderd worden. ‘Het is de zoveelste keer in de geschiedenis van Brownsberg, dat er illegale gouddelvers worden ontruimd’, aldus Kasantaroeno tegenover de krant Times of Suriname. Volgens de directeur van de organisatie die het park zou moeten beschermen, kwamen de goudzoekers na een ontruimingsactie door de in december 2010 ingestelde presidentiële Commissie Ordening Goudsector snel weer in het gebied opduiken. ‘Je haalt ze weg, maar na enkele maanden komen ze toch weer.' Kasantaroeno zag als mogelijke oplossing het aanbieden van alternatieve werklocaties voor de ontruimde porknokkers.

Maar, hij viel op 12 maart 2012 door de mand. Hij bleek illegale goudzoekersactiviteiten in het door zijn organisatie te beschermen natuurgebied, Brownsberg Natuurpark, toe te hebben gestaan in ruil voor goud. Die dag verwijderde de Commissie Ordening Goudsector illegale porknokkers uit het natuurgebied. Volgens de goudzoekers hadden zij echter een mondelinge afspraak met Stinasu om twee maanden goud te delven in het natuurgebied, in ruil voor een deel van de goudopbrengsten. Gerold Dompig, voorzitter van het Managementteam van de Commissie Ordening Gousector, bevestigde de handelwijze van de Stinasu-directeur. Natuurlijk schoot Kasantaroeno in de verdediging en ontkende goud te hebben ontvangen in ruil voor het toestaan van goudwinning in het Brownsberg Natuurpark. Een parlementslid wist echter te vertellen, dat de porknokkers beschikten over kwitanties als bewijs voor betaling. Hij was in het bezit van enkele kwitanties, met daarop een stempel van Stinasu, met een waarde van ongeveer vijftig gram goud, wat neerkomt op een bedrag van ongeveer tienduizend Surinaamse dollars. Kasantaroeno werd op 17 april 2012 door de politie gearresteerd.

Ruim een maand na de arrestatie van Kasantaroeno bleek dat zich nog steeds illegale porknokkers in het ‘geruimde’ Brownsberg Natuurpark bevonden. In de week van 14 mei 2012 deed zich een schietincident voor tussen een onbekend aantal porknokkers in het natuurpark en drie politieagenten. De agenten waren ter plekke om de actuele situatie in het natuurgebied in ogenschouw te nemen. Ondanks alle gedane toezeggingen van onder andere de Commissie Ordening Goudsector konden zich nog steeds porknokkers in het natuurgebied bevinden. Ook was nog steeds niet bekend wie de door ruim tweeduizend goudzoekers aangerichte schade in het natuurpark zou herstellen. De toekomst van het unieke natuurgebied zag er half mei 2012 nog steeds zeer onzeker uit.

Dweilen met kraan open
Waar velen voor vreesden werd bewaarheid begin september 2012. De krant Times of Suriname berichtte op 7 september, dat in het Brownsberg Natuurpark weer illegale goudzoekers aan het werk waren. Weer zou op grote schaal vernietiging van het natuurgebied plaatsvinden. Op zeker vijfentwintig locaties in het gebied zouden illegalen bezig zijn geweest in het gebied. Er werd aan kaalkap gedaan en met zwaar materieel was men bezig de grond om te ploegen op zoek naar goud, aldus de krant. De Stichting Natuurbehoud Suriname was op de hoogte van de situatie, maar kwam niet in actie. Gerold Dompig bevestigde dat de goudzoekers weer actief waren in het gebied. Hij noemde deze situatie dweilen met een open kraan.

Een dag later al, zaterdag 8 september, kwam Dompig plotseling met een wit konijn uit zijn hoge hoed. Zijn commissie en de Geologische Mijnbouwkundige Dienst (GMD) bleken een plan te hebben bedacht om 12.000 hectare grond in de omgeving van het natuurgebied ter beschikking te stellen aan de illegale goudzoekers. De autoriteiten wilden dit gebied conform de wettelijke regelingen ter beschikking stellen van de dorpsgemeenschap in het gebied. ‘Maar daar zijn er natuurlijk voorwaarden aan verbonden’, zo liet Dompig via de media weten. De goudzoekers moeten zich organiseren en zich houden aan een aantal criteria voor de bescherming van de natuur. Maar, het plan van de commissie en de GMD leek eerder op het belonen van illegale porknokkers die een natuurpark hadden vernietigd, in plaats van dat die goudzoekers voor hun gedrag beboet of veroordeeld worden. Anno april 2014 wachten de goudzoekers nog steeds op een nieuw werkgebied.

In de laatste week van november 2012 werd het natuurgebied getroffen door een brand. Een gebied van minstens vijftien hectare in het natuurpark brandde af. Tijdens twee verschillende veldbezoeken van studenten van de Anton de Kom Universiteit en het Instituut Opleiding Leraren werden branden en smeulend hout opgemerkt. Vermoedelijk was de brand door illegale goudzoekers aangestoken. Het was de studenten opgevallen dat het bos grenzend aan de goudvelden in brand stond. De brand trof vooral het zogenaamde rotssavannebos. De brandweer en de Commissie Ordening Goudsector werden meteen van de brand in kennis gesteld, maar de brandweer was niet in staat om naar het natuurgebied te gaan om de brand en smeulende resten te blussen. Iedereen hoopte op zware regenval......

Op 5 december 2012 maakte het Dagblad Suriname bekend dat de op 17 april gearresteerde directeur van Stinasu, Kasantaroeno, niet zou worden gedagvaard. Op 18 mei 2012 had de rechter-commissaris het verzoek van de advocaat van de ex-directeur tot in vrijheidstelling van zijn cliënt gehonoreerd. Kasantaroeno werd bij zijn voorgeleiding voor bewaring bij de rechter-commissaris in vrijheid gesteld met als verklaring, dat er geen ernstige bezwaren waren gevonden om hem langer vast te houden.

Beleid ontwikkelen
Afgelopen week trok het WWF Guianas weer eens aan de bel door te waarschuwen voor de aanwezigheid van illegale goudzoekers in het natuurpark. Maar, met het aan de bel trekken alleen kan het gebied niet worden gered. Regering en natuurbeschermingsorganisaties zouden het initiatief moeten nemen om een gezamenlijk beleid te ontwikkelen. Een beleid dat tot doel heeft het beschermen van het Brownsberg Natuurpark tegen de vernietigende goudwinningsactiviteiten van goudzoekers uit gemeenschappen in de omgeving van het gebied.

Maar, ook in algemene zin, een beleid om natuurgebieden in het land te beschermen tegen menselijke activiteiten en om het gebruik van kwik uit te bannen. Want het tropisch regenwoud en de biodiversiteit worden op dit moment ook door goudzoekers vernietigd in het oosten van het land (het zogenoemde Meriangebied bij het Nassau Gebergte) en in het zuidoosten van het land, vooral in de omgeving van het goudzoekersdorp Benzdorp aan de Lawarivier.

Jarenlange vernietiging Brownsberg Natuurpark door illegale goudzoekers oogluikend toegestaan door zowel regering als natuurbeschermingsorganisaties

Natuurgebied ten prooi aan illegale goudzoekers

Regering en natuurbeschermings- organisaties ontwikkelen geen beleid om natuurpark te beschermen

06-04-2014  Door: Paul Kraaijer (Obsession Magazine)


Paramaribo - Suriname wordt internationaal geroemd voor de wijze waarop zij haar tropisch regenwoud beschermd. Het is het groenste land ter wereld. Maar, er hangt een donkere wolk boven dat regenwoud. Al jarenlang worden grote gebieden in het Surinaamse achterland vernietigd door illegale goudwinning onder toeziend oog van de regering en natuurbeschermingsorgansaties. Het unieke Brownsberg Natuurpark, een van de belangrijkste toeristische trekpleisters, is zelfs deels veranderd in een maanlandschap met vele kraters. Het zwaar giftige kwik, dat door goudzoekers bij het goudwinningsproces wordt gebruikt, komt terecht in kreken en rivieren. Lokale gemeenschappen gebruiken het vervuilde kreek- en rivierwater om te baden, te wassen en om de vaat te doen. Maar, concrete acties vanuit de overheid en natuurbeschermingsorganisaties om het gebied te beschermen blijven uit.

In maart 2012 werd Suriname opgeschrikt door de publicatie van een fotoreportage, gemaakt door het Wereldnatuur Fonds Guianas (WWF Guianas), van illegale goudwinningsactiviteiten in het ruim 14.000 hectare grote Brownsberg Natuurpark. Het gebied heeft een bijzondere biodiversiteit. Zo vliegen er inmiddels 200 soorten dagvlinders rond en het aantal soorten aanwezige nachtvlinders zou schommelen tussen de 5.000 en 8.000, aldus maakte de Stichting Suriname Lepidoptera Instituut (SSLI), die al jaren onderzoek doet in het natuurpark naar de vlinderpopulatie, bekend in reactie op de fotoreportage. Daarnaast zijn er ook nog eens onder andere 350 soorten vogels, alle 8 apensoorten van het land en 40 soorten orchideeën te vinden.

Beheerder gedoogt goudzoekers
Politici en ook natuurorganisaties reageerden verbijsterd op het rapport. Maar, hoe oprecht was die verbijstering? Die politici en natuurorganisaties waren immers al jarenlang op de hoogte van de aanwezigheid van illegale goudzoekers, ook wel porknokkers genoemd, in het beschermde natuurgebied. Sinds de publicatie van dat rapport is er echter niets veranderd. Nog steeds zijn goudzoekers in het natuurpark actief. Het gebied is zo lek als een mandje. Zowel de regering als natuurbeschermingsorganisaties ondernemen nauwelijks actie om het gebied te beschermen. Men kijk naar en wacht op elkaar. De organisatie die feitelijk het gebied behoort te beschermen, de stichting Natuurbehoud Suriname (Stinasu), heeft zelfs de aanwezigheid van illegale goudzoekers gedoogd.

De afgelopen jaren zijn een aantal keren illegale goudzoekers uit het gebied verwijderd. De regering Venetiaan voerde in het gebied in september 2007 een zogenoemde 'Clean Sweep' operatie uit. Toenmalig verantwoordelijk minister Michael Jong Tjien Fa van het ministerie van Ruimtelijke ordening, Grond- en Bosbeheer was al in juli 2007 over de misstanden in het natuurpark geïnformeerd. Volgens hem was de toestemming die aan inwoners van de gemeenschap Brownsweg was gegeven om op kleine schaal goud in het natuurreservaat te winnen, misbruikt voor meer grootschalige commerciële goudwinning. Boswachters en jachtopzieners hadden gerapporteerd dat met zwaar materiaal complete heuvels werden ‘weggespoten’. Sommige goudzoekers bleken zelfs met vuurwapens op zak rond te lopen en enkele zouden zelfs gewapende bewakers in dienst hebben. Toenmalig minister Chandrikapersad Santokhi van het ministerie van Justitie en Politie kondigde aan een onderzoek in het gebied te laten instellen door het Korps Politie Suriname en het Nationaal Leger. Dat onderzoek leidde tot de eerste Clean Sweep actie.

Gedurende drie dagen werd het gebied uitgekamd door militairen, politie, bosopzichters van ’s Lands Bosbeheer en medewerkers van Stinasu. De aanwezige illegale goudzoekers werden gesommeerd het natuurpark onmiddellijk te verlaten. Enkele kampen van de goudzoekers werden vernield en er werd beslag gelegd op hun bezittingen. De autoriteiten hoopten hiermee te voorkomen dat de goudzoekers hun activiteiten toch weer zouden voortzetten.

De acties van de regering Venetiaan om een einde te maken aan het mijnen van goud in het beschermde Brownsberg Natuurpark, bleken vruchteloos te zijn geweest. Eind 2010 bleken weer goudzoekers te mijnen in het gebied.

De directeur van de Nationale Zoölogische Collectie Suriname, bioloog Paul Ouboter, liet op 13 augustus 2011 via de krant De Ware Tijd weten, dat illegale goudzoekers actief waren aan de Witikreek in het natuurpark. Er bleek een illegale weg te zijn aangebracht die leidde naar de zijtak van de Witkreek, waar veel toeristen komen. Ouboter toonde zich verontrust over de ontwikkelingen in het natuurpark. ‘In de hoofdkreek van de Witikreek merkte ik de laatste tijd al op dat ze steeds verder trokken. Nu ook bij de zijtak goud wordt gewonnen, moet er aan de rem worden getrokken’, aldus Ouboter tegenover de krant. Stinasu was niet bereikbaar voor commentaar. Deze stichting zou haar natuurpark moeten beschermen, maar zij bleek zich meer en meer te richten op het organiseren van ecoreizen dan op natuurbescherming en was dus feitelijk een onderneming geworden.

De strijd tegen de goudzoekers in het Brownsberg Natuurpark ging in maart 2012 door. Toen werd duidelijk dat de illegale goudzoekers in het gebied nog steeds een grote bron voor zorg waren voor de directeur van Stinasu, Frans Kasantaroeno. Weer moesten porknokkers uit het natuurpark verwijderd worden. ‘Het is de zoveelste keer in de geschiedenis van Brownsberg, dat er illegale gouddelvers worden ontruimd’, aldus Kasantaroeno tegenover de krant Times of Suriname. Volgens de directeur van de organisatie die het park zou moeten beschermen, kwamen de goudzoekers na een ontruimingsactie door de in december 2010 ingestelde presidentiële Commissie Ordening Goudsector snel weer in het gebied opduiken. ‘Je haalt ze weg, maar na enkele maanden komen ze toch weer.' Kasantaroeno zag als mogelijke oplossing het aanbieden van alternatieve werklocaties voor de ontruimde porknokkers.

Maar, hij viel op 12 maart 2012 door de mand. Hij bleek illegale goudzoekersactiviteiten in het door zijn organisatie te beschermen natuurgebied, Brownsberg Natuurpark, toe te hebben gestaan in ruil voor goud. Die dag verwijderde de Commissie Ordening Goudsector illegale porknokkers uit het natuurgebied. Volgens de goudzoekers hadden zij echter een mondelinge afspraak met Stinasu om twee maanden goud te delven in het natuurgebied, in ruil voor een deel van de goudopbrengsten. Gerold Dompig, voorzitter van het Managementteam van de Commissie Ordening Gousector, bevestigde de handelwijze van de Stinasu-directeur. Natuurlijk schoot Kasantaroeno in de verdediging en ontkende goud te hebben ontvangen in ruil voor het toestaan van goudwinning in het Brownsberg Natuurpark. Een parlementslid wist echter te vertellen, dat de porknokkers beschikten over kwitanties als bewijs voor betaling. Hij was in het bezit van enkele kwitanties, met daarop een stempel van Stinasu, met een waarde van ongeveer vijftig gram goud, wat neerkomt op een bedrag van ongeveer tienduizend Surinaamse dollars. Kasantaroeno werd op 17 april 2012 door de politie gearresteerd.

Ruim een maand na de arrestatie van Kasantaroeno bleek dat zich nog steeds illegale porknokkers in het ‘geruimde’ Brownsberg Natuurpark bevonden. In de week van 14 mei 2012 deed zich een schietincident voor tussen een onbekend aantal porknokkers in het natuurpark en drie politieagenten. De agenten waren ter plekke om de actuele situatie in het natuurgebied in ogenschouw te nemen. Ondanks alle gedane toezeggingen van onder andere de Commissie Ordening Goudsector konden zich nog steeds porknokkers in het natuurgebied bevinden. Ook was nog steeds niet bekend wie de door ruim tweeduizend goudzoekers aangerichte schade in het natuurpark zou herstellen. De toekomst van het unieke natuurgebied zag er half mei 2012 nog steeds zeer onzeker uit.

Dweilen met kraan open
Waar velen voor vreesden werd bewaarheid begin september 2012. De krant Times of Suriname berichtte op 7 september, dat in het Brownsberg Natuurpark weer illegale goudzoekers aan het werk waren. Weer zou op grote schaal vernietiging van het natuurgebied plaatsvinden. Op zeker vijfentwintig locaties in het gebied zouden illegalen bezig zijn geweest in het gebied. Er werd aan kaalkap gedaan en met zwaar materieel was men bezig de grond om te ploegen op zoek naar goud, aldus de krant. De Stichting Natuurbehoud Suriname was op de hoogte van de situatie, maar kwam niet in actie. Gerold Dompig bevestigde dat de goudzoekers weer actief waren in het gebied. Hij noemde deze situatie dweilen met een open kraan.

Een dag later al, zaterdag 8 september, kwam Dompig plotseling met een wit konijn uit zijn hoge hoed. Zijn commissie en de Geologische Mijnbouwkundige Dienst (GMD) bleken een plan te hebben bedacht om 12.000 hectare grond in de omgeving van het natuurgebied ter beschikking te stellen aan de illegale goudzoekers. De autoriteiten wilden dit gebied conform de wettelijke regelingen ter beschikking stellen van de dorpsgemeenschap in het gebied. ‘Maar daar zijn er natuurlijk voorwaarden aan verbonden’, zo liet Dompig via de media weten. De goudzoekers moeten zich organiseren en zich houden aan een aantal criteria voor de bescherming van de natuur. Maar, het plan van de commissie en de GMD leek eerder op het belonen van illegale porknokkers die een natuurpark hadden vernietigd, in plaats van dat die goudzoekers voor hun gedrag beboet of veroordeeld worden. Anno april 2014 wachten de goudzoekers nog steeds op een nieuw werkgebied.

In de laatste week van november 2012 werd het natuurgebied getroffen door een brand. Een gebied van minstens vijftien hectare in het natuurpark brandde af. Tijdens twee verschillende veldbezoeken van studenten van de Anton de Kom Universiteit en het Instituut Opleiding Leraren werden branden en smeulend hout opgemerkt. Vermoedelijk was de brand door illegale goudzoekers aangestoken. Het was de studenten opgevallen dat het bos grenzend aan de goudvelden in brand stond. De brand trof vooral het zogenaamde rotssavannebos. De brandweer en de Commissie Ordening Goudsector werden meteen van de brand in kennis gesteld, maar de brandweer was niet in staat om naar het natuurgebied te gaan om de brand en smeulende resten te blussen. Iedereen hoopte op zware regenval......

Op 5 december 2012 maakte het Dagblad Suriname bekend dat de op 17 april gearresteerde directeur van Stinasu, Kasantaroeno, niet zou worden gedagvaard. Op 18 mei 2012 had de rechter-commissaris het verzoek van de advocaat van de ex-directeur tot in vrijheidstelling van zijn cliënt gehonoreerd. Kasantaroeno werd bij zijn voorgeleiding voor bewaring bij de rechter-commissaris in vrijheid gesteld met als verklaring, dat er geen ernstige bezwaren waren gevonden om hem langer vast te houden.

Beleid ontwikkelen
Afgelopen week trok het WWF Guianas weer eens aan de bel door te waarschuwen voor de aanwezigheid van illegale goudzoekers in het natuurpark. Maar, met het aan de bel trekken alleen kan het gebied niet worden gered. Regering en natuurbeschermingsorganisaties zouden het initiatief moeten nemen om een gezamenlijk beleid te ontwikkelen. Een beleid dat tot doel heeft het beschermen van het Brownsberg Natuurpark tegen de vernietigende goudwinningsactiviteiten van goudzoekers uit gemeenschappen in de omgeving van het gebied.

Maar, ook in algemene zin, een beleid om natuurgebieden in het land te beschermen tegen menselijke activiteiten en om het gebruik van kwik uit te bannen. Want het tropisch regenwoud en de biodiversiteit worden op dit moment ook door goudzoekers vernietigd in het oosten van het land (het zogenoemde Meriangebied bij het Nassau Gebergte) en in het zuidoosten van het land, vooral in de omgeving van het goudzoekersdorp Benzdorp aan de Lawarivier.

Documentaire 'De gouden bergen van Suriname'

Suriname enige Zuid-Amerikaanse land dat Minamata-verdrag nog niet heeft getekend

'Corruptie kan minstens net zo groot zijn als de illegale goudindustrie'

01-12-2015  De Surinaamse Krant/The Post Online

Op 25 november 1975 tekende Suriname voor haar onafhankelijkheid. Afgelopen vrijdag was dit exact veertig jaar geleden. Voor deze gelegenheid maakte VICE een documentaire over het belangrijkste exportproduct van het land: goud. Na jarenlange economische bloei lijkt er nu storm op komst. Door de dalende goudprijs, corrupte overheid en economisch wanbeleid dreigt het land de afgrond in te storten. Host Gwen Pol neemt u mee naar Suriname en laat zien met welke problemen Suriname kampt. Caspar van de Poel schrijft vandaag, dinsdag 1 december 2015, op de website ThePostOnline een recensie over de documentaire.

Vijf jaar na haar onafhankelijkheid, in 1980, beginnen de problemen voor het land. Desi Bouterse Pleegt een staatsgreep en het land wordt verscheurt door een jaren lange burgeroorlog. Hierna komt het land in een soort flow, vanwege de enorme hoeveelheden goud er in de grond zitten. Maar nu er een economische crisis aan zit te komen in Suriname, worden de problemen steeds duidelijker zichtbaar. Volgens de documentaire is het belangrijkste probleem de illegale goudwinning en de hoeveelheid kwik die hierbij wordt gebruikt. Kwik is heel erg schadelijk voor de gezondheid, en komt bij goudwinning met overvloed in het Surinaamse ecosysteem terecht.

In een gesprek met een gynaecoloog die onderzoek heeft gedaan naar de schadelijkheid van kwik op moeders en hun baby’s, komen schokkende gegevens naar boven. Zo blijkt het Suriname enige Zuid-Amerikaans land dat niet het Minamaverdrag heeft getekend (hierin staan afspraken over het gebruik van kwik). De documentaire legt heldere taal uit hoe kwik in het ecosysteem terecht komt, en ook wat de concrete consequenties hiervan zijn. De uitleg is erg duidelijk en de gevolgen blijken schokkend.

Wat wellicht nog shockerender is, is de onwetendheid bij de mannen die in de goudindustrie werken. Dit wordt goed in beeld gebracht: deze arbeiders houden kwik met hun blote handen vast, en zijn zich van geen kwaad bewust. 'Hoe schadelijk kan het zijn?' wordt gezegd door Milton Schmidt a.k.a. Robba, een goudzoeker die Gwen Pol meeneemt naar een plek waar hij goud wint. 'Ik denk niet dat het zo schadelijk is', vult hij aan.

Behalve ‘Robba’, worden er nog veel meer mensen aan het woord gelaten. De bekendste hiervan is Ronnie Brunswijk, ex-leider van het rebellenleger uit de jaren ’80. Nadat er een wapenstilstand kwam in 1992, ging Brunswijk eventjes de politiek in. In 2010 kon hij samenwerken met zijn voormalig aartsrivaal Desi Bouterse. Nu heeft hij zijn eigen stuk grond in het Lelygebergte, waar hij goud mag zoeken. Opvallend is dat Brunswijk als een van de weinigen een vergunning hiervoor heeft. Op het moment dat Gwen met hem over het verleden tracht te praten, slaat hij dicht. Het blijkt een onbespreekbaar onderwerp.

Volgens milieuactivist Erlan Sleur is iedereen bang voor Brunswijk. 'Corruptie kan een land vernietigen, en dat gebeurt nu in Suriname', meent Sleur. Waar de documentaire vooral inzoomt op de schade die de goudwinning het land aandoet, snijdt het hier een enorm nieuw onderwerp aan waar geen aandacht aan wordt besteed. Het statement van Sleur is gewaagd en roept veel vragen op, maar er komen geen antwoorden. Dat is jammer, want het probleem kan minstens net zo groot zijn als de illegale goudindustrie.

Het is overigens ook jammer, dat juist Sleur - die graag zichzelf op de voorgrond plaatst - wordt opgevoerd als deskundig zelfverklaard milieuactivist. Hij weet net zoveel van de goudwinningssector en het gebruik van kwik als de doorsnee Surinamer. Daarenboven is hij een aantal jaren als communicatiemedewerker werkzaam geweest bij de organisatie die het Brownsberg Natuurpark had moeten beschermen, Stinasu (Stichting Natuurbehoud Suriname). Maar, die stichting heeft juist willens en wetens meegewerkt aan de activiteiten van illegale goudwinningsactiviteiten door kleinschalige goudzoekers in dat natuurgebied. De directeur van Stinasu ontving zelfs goud van goudzoekers in ruil voor het ongestoord goud winnen in het natuurgebied door goudzoekers. Hierdoor is het unieke gebied deels vernietigd en van enig herstel is geen sprake. Verder heeft Sleur actief meegewerkt met de presidentiële Commissie Ordening Goudsector door met het plaatsen van een soort grensbordjes een gebied in het Browsberg Natuurpark aan te geven waar goudzoekers legaal mogen werken. Ter compensatie zou een stuk grond aan het natuurgebied worden toegevoegd. Sleur heeft meegewerkt aan het toestaan van goudwinningsactiviteiten van goudzoekers in het natuurgebied.... Van een serieuze milieuactivist is dan ook niet echt sprake.

De makers van de documentaire hadden als echte deskundigen beter kunnen kiezen voor iemand als de Amerikaan Daniel Peplow die onder andere onderzoek heeft gedaan naar het kwikgehalte in de haren van de inheemse Wayana's in Apetina, een dorp in het zuidoosten van Suriname, of voor bioloog Paul Ouboter, directeur van de Nationale Zoölogische Collectie van Suriname, die onder andere onderzoek heeft gedaan naar de aanwezigheid van concentraties kwik in vissen.

De makers van de documentaire hadden als echte deskundige beter kunnen kiezen voor iemand als de Amerikaan Daniel Peplow die onder andere onderzoek heeft gedaan naar het kwikgehalte in de haren van de inheemse Wayana's in Apetina, een dorp in het zuidoosten van Suriname, of voor bioloog Paul Ouboter, directeur van de Nationale Zoölogische Collectie van Suriname, die onder andere onderzoek heeft gedaan naar kwik in vissen.

Al met al geeft de documentaire goed weer in welke mate de goudindustrie schadelijk is voor de Surinaamse volksgezondheid. Er worden veel verschillende personen aan het woord gelaten, met allen een compleet ander verhaal. Dit maakt het leuk om naar te luisteren, en ook de prachtige beelden van het Surinaamse landschap zijn een lust voor het oog.

Wel wordt je als kijker soms heel dom ingeschat: als iemand klaar is met zijn verhaal doen, herhaalt host Gwen de laatste twee zinnen nog even, maar dan met iets andere woorden.

Dat er niet wordt ingegaan op de vermeende corruptie waar Suriname mee kampt is jammer. De documentaire heet natuurlijk De gouden bergen van Suriname, en wil duidelijk op het verhaal achter de goudwinning wil focussen, maar laat nu een onderwerp liggen dat wel te berde wordt gebracht. Het is een indrukwekkende documentaire; de beelden zijn mooi, de geïnterviewden interessant en wat er aan bod komt, wordt heel duidelijk uitgelegd.

Clean Sweep-1: Brownsberg Natuurpark september 2007

Jarenlang illegale goudwinning gedoogd in natuurpark

Directeur liet tegen betaling goudzoekers in natuurgebied toe

De eerste Clean Sweep actie werd uitgevoerd in september 2007 in het natuurpark Brownsberg. Aanleiding voor die gerichte actie was de in augustus van dat jaar door onder andere Stinasu, de beheerder van het natuurgebied, geconstateerde aanzienlijke toename van illegale goudvelden in dat gebied. De natuurbeschermingsorganisatie moest van afstand toezien hoe in haar natuurpark grote gebieden werden vernietigd en vervuild. 

Van de in totaal 14.400 hectare van Brownsberg zou in de afgelopen jaren ruim 661 hectare vernietigd zijn door de praktijken van illegale kleinschalige goudzoekers. Minister Michael Jong Tjien Fa van het ministerie van Ruimtelijke ordening, Grond- en Bosbeheer was al in juli 2007 over de misstanden in het natuurpark geïnformeerd. Volgens hem was de toestemming die aan inwoners van de gemeenschap Brownsweg was gegeven om op kleine schaal goud in het natuurreservaat te winnen, misbruikt voor grootschalige commerciële goudwinning. Boswachters en jachtopzieners hadden gerapporteerd dat met zwaar materiaal complete heuvels werden ‘weggespoten’. Sommige goudzoekers bleken zelfs met vuurwapens op zak rond te lopen en enkele zouden zelfs gewapende bewakers in dienst hebben. Minister Chandrikapersad Santokhi van het ministerie van Justitie en Politie kondigde aan een onderzoek in het gebied te laten instellen door het Korps Politie Suriname en het Nationaal Leger. Dat onderzoek leidde tot de eerste Clean Sweep actie.

Gedurende drie dagen werd het gebied uitgekamd door militairen, politie, bosopzichters van ’s Lands Bosbeheer en medewerkers van Stinasu. De aanwezige illegale goudzoekers werden gesommeerd het natuurpark onmiddellijk te verlaten. Zij bleken vooral actief te zijn in het Wakibasoegebied, bij de Irenevallen, de Witi- en Jokabakreek.Tijdens de actie werden vierentwintig Braziliaanse goudzoekers en dertien Surinamers gearresteerd. Enkele kampen van de goudzoekers werden vernield en er werd beslag gelegd op hun bezittingen. De autoriteiten hoopten hiermee te voorkomen dat de goudzoekers hun activiteiten toch weer zouden voortzetten.

Begin november 2007, nauwelijks twee maanden na de eerste Clean Sweep actie van president Ronald Venetiaan, kwam het natuurpark Brownsberg weer in beeld vanwege illegale goudwinningspraktijken. Deze keer richtte de aandacht zich op het Assembleelid Ronnie Brunswijk, het ‘enfant terrible’ in de Surinaamse politiek met een verleden als junglerebel (in de tweede helft van de jaren tachtig van de 20e eeuw was hij leider van het beruchte Junglecommando en streed een bikkelharde en zeer gewelddadige strijd tijdens de Binnenlandse Oorlog tegen het regime van Desi Bouterse, van wie hij eerder persoonlijk lijfwacht was geweest), mislukt voetballer, pistooltrekker, houtondernemer en goudzoeker. Een Assembleelid kan in Suriname naast het functioneren als volksvertegenwoordiger, ook gewoon goudzoeker, medewerker bij de Belastingdienst of arts zijn. Brunswijk zou illegaal goud exploiteren in het Brownsberg natuurpark. Minister Gregory Rusland van het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen liet een onderzoek instellen naar mogelijke onjuistheden rond nieuwe en oude concessieaanvragen van de politicus. Ondertussen toonde Brunswijk zich hevig verontwaardigd, toen hij met eigen ogen tijdens de Clean Sweep op 31 oktober 2007 zag hoe medewerkers van Stinasu tekeer waren gegaan in kampjes van goudzoekers in het natuurpark bij de Lombékreek. Tegenover aanwezige journalisten liet een gebelgde Brunswijk weten dat hij een zakelijke titel op de grond had en er dus werkzaamheden kon uitoefenen. ‘Stinasu kan hier niets doen. Hier is het concessiegebied van Brunswijk.’ Ene ‘oom Leo’, die in het concessiegebied optrad als vertegenwoordiger van Brunswijk, verklaarde tegenover de pers: ‘Ik was in het veld toen de politie en de vertegenwoordiger van Stinasu bij onze aanmeerplaats arriveerden. Ik heb vernomen dat het eerste wat zij hebben gedaan het aanbrengen van een bord was dat dit gebied beschermd gebied is van Stinasu. Er is geen enkele waarschuwing vooraf geweest. Ze hebben mij als hoogste man niet voorgehouden dat ze van plan waren vernielingen aan te brengen. Ik heb nog met de inspecteur en de man van Stinasu proberen te praten en probeerde hen met de juiste bescheiden te overtuigen dat we niet verkeerd bezig zijn. De inspecteur was ook van plan ons te verwijderen, maar bij het zien van de stukken heeft hij zich anders opgesteld, terwijl Erlan Sleur (Kraaijer: de public relations manager van Stinasu tussen mei 2006 en februari 2008) bleef aandringen dat het om valse stukken gaat. Op een gegeven moment vertrok Sleur naar het kamp en heeft alles, meer dan vijf woonkampen met inboedel, in de fik gestoken. Er was haast niets dat wij konden redden. Al onze bezittingen zijn door brand verwoest en enkele van de werknemers zitten zonder kleren.’

Behalve vernielingen in het kamp, werden twee graafmachines, een bulldozer, een tractor, een boot met buitenboordmotor en twee zogenoemde ATV’s (All Terrain Vehicles) in beslag genomen. Een aantal dagen later werd bekend dat Stinasu geen enkele zakelijke titel had op het 4.800 hectare groot gebied in het Brownsberg natuurpark, dat in concessie zou toebehoren aan Ronnie Brunswijk. Het ministerie van Natuurlijke hulpbronnen zou in 2002 een terbeschikkingstelling van de grond voor Stinasu hebben verstrekt voor uitbreiding van het natuurpark. Van enig zakelijk recht was echter geen sprake. Stinasu had simpelweg verzuimd de grond op haar naam aan te vragen, waardoor het ministerie van Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer op elk moment kon beslissen de grond uit te geven voor andere doeleinden. Brunswijk daarentegen beschikte wel over een vergunning van de Geologische Mijnbouwkundige Dienst, die was verstrekt op basis van de Mijnbouwwet. Minister Rusland bevestigde dat het Assembleelid al binnen een maand over zijn vergunning beschikte na een aanvraag ingediend te hebben bij het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen. Het bleek in de eerste week van november 2007 voor journalisten nauwelijks mogelijk een reactie te krijgen van Stinasu.

Eind 2010 was het Erlan Sleur die zijn persoonlijke verhaal deed in Surinaamse maandelijkse magazine Parbode. Hij was inmiddels vertrokken bij Stinasu, waar eind 2007 de bom tussen hem en zijn werkgever was ontploft door de kwestie Stinasu-Brunswijk. Sleur: ‘Ik hoorde geruchten dat er aan kleinschalige goudwinning werd gedaan in het Brownsberggebied. Maar er bleek geen sprake te zijn van kleinschaligheid. Groot materieel, zoals bulldozers, vernietigden grote delen van het beschermd gebied. In juli 2007 kregen de jachtopzieners van de toenmalige minister van Ruimtelijke Ordening, Grond en Bosbeheer (RGB), Michael Jong Tjien Fa, opdracht om een verkenningsvlucht boven de Brownsberg te maken naar aanleiding van enkele gepubliceerde artikelen over goudwinning. Ik werd gevraagd om mee te gaan en filmopnames te maken. Ik schrok me rot. Vanuit de lucht leek het bos op gatenkaas. Het was vreselijk om te zien, bijna alle kreken waren vernietigd. (...) De lauwe reactie van sommige collega’s betekende voor mij dat men hiervan wist. Achteraf bleek alles al tot in details te zijn beschreven in het in 2005 door veldbioloog Pieter Teunissen samengestelde managementrapport over het Brownsberg Natuurpark, BNP. (...) De directeur van Stinasu, Marijem Djosetro, gaf mij te kennen dat ze in de top van de Pertjajah Luhur zat en haar positie sterk koesterde. Duidelijk was dat zij prioriteit gaf aan haar politieke loopbaan, boven het belang van onze natuur. Ik besloot de vernietiging van het BNP publiekelijk te maken via het STVS-programma Suriname Vandaag. (...) Ik vernam vanuit de media dat president Venetiaan het leger en politie had ingeschakeld om een einde te maken aan de illegale goudwinning op de Brownsberg. Operatie Clean Sweep was geboren. Ik was als enige van Stinasu aanwezig om logistieke ondersteuning aan de politie en het leger te geven. Mijn collega’s bleven verdacht ver uit de buurt. Mijnen bij de Witikreek, Kumbukreek en Kriki Negi werden ontmanteld. Er werden ook machines in beslag genomen die op naam stonden van parlementariër Brunswijk. Hij beweerde de machines te hebben uitgeleend. Er werd uit die mijn vier tot vijf kilo goud per week geoogst. Ze zaten op een goudader.’ Op 31 oktober 2007 was Sleur betrokken bij Operatie Clean Sweep. ‘Ene oom Leo was samen met een groep Brazilianen weer neergestreken in het zuiden van de Brownsberg. Later begreep ik dat deze Leo een gevaarlijk mannetje van Brunswijk was. Hij wees me een document waaruit zou blijken dat het gebied aan hen was toegewezen. Naam op de beschikking: Ronnie Brunswijk. Ik schoot uit mijn slof en zei dat iedereen moest verdwijnen en dat het kamp zou worden afgebrand. Ik werd door een agent verzocht me in te houden. Na vele valse documenten die we tegen waren gekomen, was dit de zoveelste, dacht ik. Wist ik veel dat mijn eigen ministerie en het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH) in de tussentijd concessies en mijnbouwvergunningen hadden geregeld voor Brunswijk, nota bene terwijl ik daar nog bezig was met de politie! Dit was in mijn ogen hoogverraad. En een dolk in de rug van een ieder die had gezweet om dit soort misdaden te bestrijden. De restanten van het goudzoekerskamp stak ik in brand aangezien ze al in opdracht van de procureur-generaal door de politie waren ontmanteld.’ Sleur heeft een nare bijsmaak overgehouden aan de kwestie. Zijn werkgever was waarschijnlijk op de hoogte van de illegale praktijken van Brunswijk in het natuurpark. ‘Vanwege politieke belangen had Stinasu de illegale goudwinning liever binnenkamers gehouden. Toenmalig minister Gregory Rusland van NH en zijn RGB-collega Jong Tjien Fa gaven elkaar de schuld en de directeur van RGB, Frans Kasantaroeno, maakte de opmerking dat Stinasu geen zakelijke titel had op de grond waardoor het ministerie gerechtigd was om de grond uit te geven. Ik wist toen dat ik niet bij deze boevenbende wilde horen.’

De acties van de regering Venetiaan om een einde te maken aan het mijnen van goud in het beschermde Brownsberg natuurpark, blijken vruchteloos te zijn geweest. In december 2010 werd bekend dat een groep goudzoekers uit Brownsweg die zich hadden georganiseerd in de stichting Ahala, een gebied van ongeveer duizend hectare van het natuurpark Brownsberg wilde innemen voor het mijnen van goud. Nadat dat gebied is uitgemijnd zou het gereed moeten worden gemaakt voor de aanplant van agrarische gewassen. De voorzitter van de stichting, Bisai Alida, verklaarde dat er goud in het natuurpark is en dat ‘lokale mensen moeten eten’. Verder liet hij weten dat zijn stichting erop zou toezien dat de toeristische trekpleisters Irene- en Leovallen niet zouden worden verontreinigd door de activiteiten van goudzoekers. De pas een paar maanden in dienst zijnde nieuwe directeur van Stinasu, de beheerder van het natuurpark, - Frans Kasantaroeno - liet aan de media weten ‘geen voorstander te zijn van gouddelvers in het natuurpark’ en dat zij ‘op een vredige wijze’ de kwestie wilde oplossen met de bevolking. Mocht er geen overeenstemming worden bereikt, dan zou voor Stinasu als enige optie overblijven het terrein terug te geven aan de overheid. Dat zou natuurlijk de makkelijkste weg zijn voor Stinasu, de natuurbeschermingsorganisatie en beheerder van het Brownsberg natuurpark die al jarenlang geconfronteerd werd met illegale goudzoekers in haar natuurpark. De stichting wilde officieel vastleggen dat de tientallen porknokkers daadwerkelijk in haar concessie aan het werk waren. Met Ahala werd afgesproken onderzoek te laten verrichten door de Anton de Kom Universiteit van Suriname in Paramaribo, onder andere naar de conditie van het gebied. Alida zei zeker te weten dat goudzoekers, uit vooral Brownsweg, in het natuurpark bezig waren. Verder verklaarde hij dat Stinasu begin 2000 al duizend hectare had moeten afstoten vanwege illegale activiteiten van Braziliaanse garimpeiro’s. Zij hebben echter het natuurpark verlaten en eind 2010 waren alleen nog dorpelingen actief in de omgeving van Witikreek en langs het Stuwmeer. Kasantaroeno zat in zijn maag met de situatie in ‘zijn’ Brownsberg natuurpark. Hij nam zich voor om afspraken met bewoners van Brownsweg te maken om niet verder het gebied in te gaan. ‘Goudwinning tast de doelstelling van mijn stichting aan’, zo liet hij weten. Feitelijk een overbodige opmerking en conclusie. De nieuwe Stinasu-directeur vond zelfs dat Ahala zich positief en coöperatief had opgesteld. ‘Je moet blijven praten, monitoren en contact houden met de lokale bewoners’, aldus Kasantaroeno. Recent onderzoek had nog uitgewezen dat de (water)vallen, de belangrijkste attracties op Brownsberg, eind 2010 niet waren vervuild. De porknokkers waren op een afstand van ongeveer vier kilometer van de watervallen aan het werk. Na december 2010 werd het stil. Niets meer werd vernomen van de stichting Ahala en de Brownsweg porknokkers. Maar, dat veranderde in augustus 2011.

De directeur van de Nationale Zoölogische Collectie Suriname, Paul Ouboter, liet op 13 augustus 2011 via de krant De Ware Tijd weten dat illegale goudzoekers actief zijn aan de Witikreek. Er bleek een illegale weg te zijn aangebracht die leidt naar de zijtak van de Witkreek, waar veel toeristen komen. Ouboter toonde zich verontrust over de ontwikkelingen in het natuurpark. ‘In de hoofdkreek van de Witikreek merkte ik de laatste tijd al op dat ze steeds verder trokken. Nu ook bij de zijtak goud wordt gewonnen, moet er aan de rem worden getrokken’, aldus Ouboter tegenover de krant. Stinasu was niet bereikbaar voor commentaar. Deze stichting zou haar natuurpark moeten beschermen, maar zij blijkt zich meer en meer te richten op het organiseren van ecoreizen dan op natuurbescherming en is dus feitelijk een onderneming geworden. Een niet met naam genoemde touroperator verklaarde tegenover De Ware Tijd er zeker van te zijn dat er goud wordt gezocht bij Witikreek. ‘Toeristen denken op hun reis brulapen te gaan horen, maar in werkelijkheid horen ze het gebrul van machines.’

De strijd tegen de goudzoekers in het Brownsberg Natuurpark ging in maart 2012 door. Toen werd duidelijk dat de illegale goudzoekers in het gebied nog steeds een grote bron voor zorg waren voor de directeur van Stinasu, Frans Kasantaroeno. Weer moesten porknokkers uit het natuurpark verwijderd worden. ‘Het is de zoveelste keer in de geschiedenis van Brownsberg, dat er illegale gouddelvers worden ontruimd’, aldus Kasantaroeno tegenover de Times of Suriname. Volgens de directeur van de organisatie die het park zou moeten beschermen, kwamen de goudzoekers na een ontruimingsactie door de in december 2010 ingestelde presidentiële Commissie Ordening Goudsector snel weer in het gebied opduiken. ‘Je haalt ze weg, maar na enkele maanden komen ze toch weer’. Kasantaroeno zag als mogelijke oplossing het aanbieden van alternatieve werklocaties voor de ontruimde porknokkers.

De directeur van Stinasu, Frans Kasantaroeno, viel op 12 maart 2012 door de mand. Hij stond illegale goudzoekersactiviteiten in het door zijn organisatie te beschermen natuurgebied, Brownsberg Natuurpark, toe in ruil voor goud. De vraag kan gesteld worden in hoeverre hij nog directeur kan blijven van Stinasu, een organisatie die in essentie tot doel heeft het beschermen van in haar beheer toevertrouwde natuurgebieden, waaronder het bekende Brownsberg Natuurpark. De Commissie Ordening Goudsector heeft 12 maart de illegale porknokkers uit het natuurgebied verwijderd. Volgens de goudzoekers hadden zij echter een mondelinge afspraak met Stinasu om twee maanden goud te delven in het natuurgebied, in ruil voor een deel van de goudopbrengsten. Het opmerkelijke gedrag van Kasantaroeno werd 13 maart onthuld door een artikel in De Ware Tijd. Gerold Dompig van de Commissie Ordening Gousector bevestigde de handelwijze van de Stinasu-directeur. Natuurlijk schoot Kasantaroeno in de verdediging en ontkende goud te hebben ontvangen in ruil voor het toestaan van goudwinning in het Brownsberg Natuurpark. Tientallen porknokkers hebben 12 maart uit protest korte tijd de weg naar Brownsberg gebarricadeerd. Het Assembleelid Frederik Finisie weersprak meteen de ontkenning van de Stinasu-directeur. Hij verklaarde tegenover de krant dat de porknokkers beschikken over kwitanties als bewijs voor betaling. Hij was in het bezit van enkele kwitanties, met daarop een stempel van Stinasu, met een waarde van ongeveer vijftig gram goud, wat neerkomt op een bedrag van ongeveer tienduizend Surinaamse dollars. Kasantaroeno werd op 17 april 2012 door de politie gearresteerd. Eerder was ook al de beheerder van het Brownsberg Natuurpark, ene ‘Paul K.’ opgepakt.

Ruim een maand na de arrestatie van Kasantaroeno bleek dat zich nog steeds illegale porknokkers in het ‘geruimde’ Brownsberg Natuurpark bevonden. In de week van 14 mei 2012 deed zich een schietincident voor tussen een onbekend aantal porknokkers in het natuurpark en drie politieagenten. De agenten waren er plekke om de actuele situatie in het natuurgebied in ogenschouw te nemen. Ondanks alle gedane toezeggingen van onder andere de Commissie Ordening Goudsector konden zich nog steeds porknokkers in het natuurgebied bevinden. Ook was nog steeds niet bekend wie de door ruim tweeduizend aangerichte schade in het natuurpark zou herstellen. De toekomst van het unieke natuurgebied zag er half mei 2012 nog steeds zeer onzeker uit.

Waar velen voor vreesden werd bewaarheid begin september 2012. De krant Times of Suriname berichtte op 7 september dat in het Brownsberg Natuurpark weer illegale goudzoekers aan het werk zijn. Weer zou op grote school vernietiging van het natuurgebied plaatsvinden. Op zeker vijfentwintig locaties in het gebied zouden illegalen bezig zijn geweest in het gebied. Er werd aan kaalkap gedaan en met zwaar materieel was men bezig de grond om te ploegen op zoek naar goud, aldus de krant. De Stichting Natuurbehoud Suriname (Stinasu) was op de hoogte van de situatie, maar deed niets. Gerold Dompig, voorzitter van de Commissie Ordening Goudsector, bevestigde dat de goudzoekers weer actief waren in het gebied. Hij noemde deze situatie dweilen met een open kraan. Volgens hem is het natuurpark een gigantisch gebied waar je geen overzicht op hebt. ‘Pas als je over het gebied vliegt, kan je zien waar men bezig is’, aldus Dompig tegenover de Times of Suriname. Het Brownsberg Natuurpark is een gebied onder de paraplu van Stinasu. Daarom moet die stichting erop toezien dat goudzoekers het gebied niet ingaan. Helaas beschikt Stinasu niet over de middelen om toezicht te houden in haar eigen gebied. Volgens Dompig hield zijn commissie wel toezicht te Maripaston, totdat het staatsmijnbedrijf Grassalco de verantwoordelijkheid op zich nam. Dompig: ‘Maar dat wil niet zeggen dat OGS een instantie is die babysitter moet spelen voor Stinasu.’ Doordat de illegalen keer op keer terugkomen in het natuurpark lijkt het erop dat de Commissie Ordening Goudsector niets anders te doen heeft dan hen ook steeds weer te verjagen uit het gebied. ‘En zolang de stichting er geen werk van maakt om het park af te sluiten of bewakers inzet in het gebied, zullen we dit probleem blijven houden’, aldus Dompig.

Een dag later al, zaterdag 8 september, kwam Dompig plotseling met een wit konijn uit zijn hoge hoed. Zijn commissie en de Geologische Mijnbouwkundige Dienst (GMD) bleken een plan te hebben bedacht om 12.000 hectare grond in de omgeving van Brownsweg ter beschikking te stellen aan de illegale goudzoekers in het Brownsberg Natuurpark. De autoriteiten wilden dit gebied conform de wettelijke regelingen ter beschikking stellen van de dorpsgemeenschap in het gebied. ‘Maar daar zijn er natuurlijk voorwaarden aan verbonden’, zo liet Dompig via de media weten. De goudzoekers moeten zich organiseren en zich houden aan een aantal criteria voor de bescherming van de natuur. Volgens hem was het nooit de bedoeling van de commissie geweest om goudzoekers die productief bezig zijn van hun werkgebied te verwijderen. ‘Ons streven is om ze te brengen van illegaal naar legaal, want dan heeft de Staat ook inkomsten uit deze sector.’ Maar, het plan van de commissie en de GMD lijkt eerder op het belonen van illegale porknokkers die een natuurpark hebben vernietigd, in plaats van dat die goudzoekers voor hun gedrag beboet of veroordeeld worden.

In de laatste week van november 2012 werd het natuurgebied getroffen door een brand. Een gebied van minstens vijftien hectare in het natuurpark brandde af. Tijdens twee verschillende veldbezoeken van studenten van de Anton de Kom Universiteit en het Instituut Opleiding Leraren werden bij Witikreek branden en smeulend hout opgemerkt. Vermoedelijk was de brand door illegale goudzoekers aangestoken. Het was de studenten opgevallen dat het bos grenzend aan de goudvelden in brand stond. De brand trof vooral het zogenaamde rotssavannebos. Daar bevond zich ook een zeldzaam stukje open rotssavanne, dat niet meer kon worden teruggevonden. De brandweer en de Commissie Ordening Goudsector werden meteen van de brand in kennis gesteld, maar de brandweer was niet in staat om naar het natuurgebied te gaan om de brand en smeulende resten te blussen. Iedereen hoopte op zware regenval......

Op 5 december 2012 maakte het Dagblad Suriname bekend dat de op 17 april gearresteerde directeur van Stinasu, Kasantaroeno, niet zou worden gedagvaard. De medeverdachte, de beheerder van het Brownsberg Natuurpark, zat echter nog in hechtenis. Op 18 mei 2012 had de rechter-commissaris het verzoek van de advocaat van de ex-directeur tot in vrijheidstelling van zijn cliënt gehonoreerd. Kasantaroeno werd bij zijn voorgeleiding voor bewaring bij de rechter-commissaris in vrijheid gesteld met als verklaring ,dat er geen ernstige bezwaren waren gevonden om hem langer vast te houden. Officier van Justitie Roy Elgin bevestigde tegenover de krant, dat de ex- directeur van Stinasu niet was gedagvaard. Hij kon ten tijde van het gesprek met de krant nog niet aangeven of Kasantaroeno al dan niet verder vervolgd zou worden. De directeurspost bij de stichting was nog steeds vacant.

Door: Paul Kraaijer