WWF Guianas: 'Er is niet veel gewijzigd te Brownsberg'

Gaat vernietiging Brownsberg Natuurpark door goudzoekers nog steeds door?

Minister Dodson, Stinasu en Commissie Ordening Goudsector weigeren te reageren

27-03-2017  De Surinaamse Krant


Een paar jaar geleden kwam het unieke Brownsberg Natuurpark in het nieuws vanwege de aanwezigheid van illegale goudzoekers in het door destijds Stinasu (Stichting Natuurbehoud Suriname) beheerde en beschermde natuurgebied. Grote delen van het natuurpark werden kaalgekapt, vernietigd, door goudzoekers onder toeziend oog van de autoriteiten. De toenmalig directeur van Stinasu liet de goudzoekers in 'zijn' natuurpark toe in ruil voor goud. Het zorgde voor een schandaal. Het natuurgebied was zo lek als een mandje en volgens het WWF Guianas is er vandaag de dag weinig gewijzigd te Brownsberg...

Daar bovenop kwam ook nog eens in februari 2012 het WWF Guianas met een vernietigend fotorapport met beelden van de vernietiging van het natuurgebied door goudzoekers, gemaakt vanuit een helikopter (zie hieronder).

Iedereen reageerde zogenaamd geschokt, natuurbeschermingsorganisaties, autoriteiten en politici. Het was echter een 'gemaakte' schok, immers iedereen wist wat zich afspeelde in het Brownsberg Natuurpark, maar de foto's in het rapport spraken boekdelen en openden een beerput van wanbeleid en van hoe je als natuurbeschermingsorganisatie niet een natuurgebied moet beheren en beschermen.

Opmerkelijk plan Commissie Ordening Goudsector
Dat geruchtmakende rapport werd gevolgd door een curieus plan uit de koker van de presidentiële Commissie Ordening Goudsector. Die commissie stelde voor om 1.200 hectare grond in de omgeving van het natuurgebied ter beschikking te stellen aan de illegale goudzoekers. De autoriteiten wilden dit gebied conform de wettelijke regelingen ter beschikking stellen van de dorpsgemeenschap in het gebied. De goudzoekers moesten zich dan wel organiseren en zich houden aan een aantal criteria voor de bescherming van de natuur. Maar, het plan van de commissie leek eerder op het belonen van illegale porknokkers die een natuurpark hadden vernietigd, dan het beboeten of veroordelen van die goudzoekers voor hun gedrag.
Toch sprak het WWF Guianas zich destijds positief uit over dat plan. WWF-woordvoerster Karin Spong zei in mei 2014 het plan als een duurzame en een realistische oplossing te zien. Vooral, zo zei ze, omdat die 1.200 hectare toch al helemaal vernietigd was door goudzoekersactiviteiten. En het feit dat er in het zuiden van het park vierduizend hectare bij zou komen is ook positief, aldus Spong. ‘Dat stuk uit de officieel beschermde zone halen en een stuk in het zuiden toevoegen geeft het park de potentie zich weer in zijn oude glorie te herstellen. Het is een gebied met een ongelooflijke biodiversiteit waar bezoekers uit de hele wereld naar toe trekken om van te genieten’, zo liet Spong op 17 mei 2014 weten.

Het is onduidelijk of dat plan ooit is gerealiseerd....

Stil geworden rond het natuurgebied en de goudzoekers
Het gaat hier om een vandaag de dag vergeten Surinaamse ramp. Niemand hoor je nog spreken over goudwinning in het Brownsberg Natuurpark en wanneer je er met mensen over wilt praten, slaat iedereen stil in een wolk van onwetendheid en ontkenning.

Even kwam het natuurgebied weer in het nieuws, op 13 november 2015, toen de Ware Tijd met het bericht kwam, dat nog steeds zo'n 1.500 illegale goudzoekers bezig waren om het gebied verder te vernietigen. De krant schreef zelfs, dat de goudzoekers op weg waren om het plateau te bereiken en een van de ministers, Steven Relyveld van Ruimtelijke ordening, Grond- en Bosbeheer, adviseerde om de Ireneval niet te bezoeken, omdat de grond daar niet meer stabiel was.

Uit een studie van het WWF Guianas bleek eind 2015, dat door illegale goudwinning 2.000 hectare van het zogenaamde 'beschermde' Brownsberg Natuurpark was vernietigd.

Het natuurpark van ruim 12.000 hectare kon volgens Sofie Ruysschaert van het WWF-Guianas in zones verdeeld worden, waardoor duidelijk zou zijn waar gemijnd mocht worden en welk deel beschermd gebied zou blijven. 'Maar', zo zei ze, 'Er moet wel genoeg controle zijn, want als er goud wordt ontdekt bij de grens, zullen de goudzoekers weer stukjes afsnoepen en zijn we weer bij af'.'

Dat was een opmerkelijke opmerking van het WWF, immers het Brownsberg Natuurpark is in zijn geheel een beschermd gebied, wereldbekend vanwege de unieke biodiversiteit (flora en fauna) en er zou dan ook nergens aan goudwinning mogen worden gedaan. Maar, zo langzamerhand is algemeen bekend, dat van enige vorm van bescherming of controle de afgelopen jaren geen enkele sprake is geweest, integendeel, de goudzoekers en hun vernietigende activiteiten werden door de overheid en natuurbeschermingsorganisaties gedoogd. De ogen werden dichtgeknepen en worden waarschijnlijk vandaag de dag nog steeds stevig dichtgeknepen..

Waarnemend directeur Stinasu, Commissie Ordening Goudsector en minister Dodson doen er het zwijgen toe - Wordt een beerput afgedekt?
Hoe het nu, anno eind maart 2017, gesteld is met de 'relatie' tussen goudzoekers en het Brownsberg Natuurpark is niet duidelijk.

De redactie van De Surinaamse Krant heeft, om duidelijkheid hieromtrent te verkrijgen, Stinasu, het WWF Guianas, Conservation International Suriname, de Commissie Ordening Goudsector en de minister van Natuurlijke Hulpbronnen, Regilio Dodson, benaderd voor een reactie. Conservation International Suriname reageerde snel bij monde van de directeur Ontwikkeling en Communicatie, Ramses Man. 'Wij zijn niet actief in dat gebied en hebben dus geen zicht op de status van de goudwinning. Dit wil niet zeggen, dat we de natuurbescherming in dat gebied geen warm hart toedragen, het is slechts een kwestie van prioritering. Onze collega’s van WWF spelen in die regio een grotere rol van betekenis.'

WWF Guianas heeft geen trek in een inhoudelijke reactie

De public relations man bij het WWF Guianas, Jerrel Pinas, heeft maandag 27 maart in een reactie laten weten, dat er 'niet veel gewijzigd' is te Brownsberg. Een zeer korte en veelzeggende reactie – op onderstaande gestelde vragen, waar dus niet inhoudelijk op is gereageerd – van een organisatie die pretendeert zo nauw betrokken geweest te zijn bij de Brownsberg affaire, zelfs rapporten heeft uitgebracht.

Mogelijk duidt de summiere reactie van het WWF bij monde van Pinas erop, dat het Brownsberg Natuurpark uit het zicht is verdwenen bij deze organisatie en dat prioriteiten elders liggen of dat er daadwerkelijk weinig tot niets is veranderd in het natuurgebied en WWF Guianas een beerput gesloten tracht te houden en dat is zorgwekkend.

De aan onder andere het WWF Guianas gestelde vragen:

1) Hoe is het nu gesteld met het Brownsberg Natuurpark en de aanwezigheid van (hoeveel) goudzoekers?

2) Is het plan van de Commissie Ordening Goudsector uit 2012 ooit uitgevoerd?

3) Zijn de activiteiten van goudzoekers - zo die nog aanwezig zijn -in het natuurgebied onder controle, en zo ja, op welke wijze onder controle?

4) Vinden er op gezette tijden controles plaats door natuurbeschermingsorganisaties en/of de autoriteiten?

5) Hoe zit het met uitgemijnde stukken grond? Worden/zijn die hersteld en ontdaan van (giftige) stoffen die er niet thuishoren?

7) Hebben de goudzoekers die actief zijn/waren een nieuw werkgebied toegewezen gekregen, zo ja, waar en hoe groot?

8) Is het natuurpark nog steeds onder toezicht van Stinasu?

Een medewerk(st)er van Stinasu liet de redactie van De Surinaamse Krant 17 maart weten, dat de vragen zouden worden doorgestuurd naar de directeur – 'U hoort spoedig terug van ons.' Maar, de redactie heeft niets meer mogen vernemen van de organisatie die aan de basis heeft gestaan van de vernietiging van delen van het Brownsberg Natuurpark. De directeur, sinds 1 september 2014 waarnemend (Lucien Tholen), heeft geen trek om te reageren en zit waarschijnlijk ook niet te wachten op negatieve aandacht en publiciteit voor het natuurgebied. Echter, het niet reageren creëert juist wantrouwen jegens hem en Stinasu en roept meer vragen op.

(Bron foto: brownsberg-suriname.com)

Op welke wijze en door wie het natuurgebied nu wordt beschermd is dan ook niet duidelijk. Wel duidelijk is, dat dit gebied beschermd dient te worden en dat er geen enkele goudwinning in het gebied, legaal en illegaal, zou mogen plaatsvinden. Maar, de toekomst van het Brownsberg Natuurpark ziet er somber uit zolang autoriteiten en zogenoemde natuurbeschermingsorganisaties zich onthouden van elke actie om het gebied te beschermen en de uitgemijnde stukken te herstellen en de verontreinigde grond te verwijderen.

De vraag is nu wanneer de Surinaamse milieuactivisten de zeeschildpadden van Braamspunt even met rust laten en zich storten met acties op de bescherming van de flora en fauna van het Brownsberg Natuurpark....., want dat is waarschijnlijk nog steeds noodzakelijk.

(Red. De Surinaamse Krant, maandag 27 en dinsdag 28 maart 2017)

WWF Guianas: 'Er is niet veel gewijzigd te Brownsberg'

Gaat vernietiging Brownsberg Natuurpark door goudzoekers nog steeds door?

Minister Dodson, Stinasu en Commissie Ordening Goudsector weigeren te reageren

27-03-2017  De Surinaamse Krant


Een paar jaar geleden kwam het unieke Brownsberg Natuurpark in het nieuws vanwege de aanwezigheid van illegale goudzoekers in het door destijds Stinasu (Stichting Natuurbehoud Suriname) beheerde en beschermde natuurgebied. Grote delen van het natuurpark werden kaalgekapt, vernietigd, door goudzoekers onder toeziend oog van de autoriteiten. De toenmalig directeur van Stinasu liet de goudzoekers in 'zijn' natuurpark toe in ruil voor goud. Het zorgde voor een schandaal. Het natuurgebied was zo lek als een mandje en volgens het WWF Guianas is er vandaag de dag weinig gewijzigd te Brownsberg...

Daar bovenop kwam ook nog eens in februari 2012 het WWF Guianas met een vernietigend fotorapport met beelden van de vernietiging van het natuurgebied door goudzoekers, gemaakt vanuit een helikopter (zie hieronder).

Iedereen reageerde zogenaamd geschokt, natuurbeschermingsorganisaties, autoriteiten en politici. Het was echter een 'gemaakte' schok, immers iedereen wist wat zich afspeelde in het Brownsberg Natuurpark, maar de foto's in het rapport spraken boekdelen en openden een beerput van wanbeleid en van hoe je als natuurbeschermingsorganisatie niet een natuurgebied moet beheren en beschermen.

Opmerkelijk plan Commissie Ordening Goudsector
Dat geruchtmakende rapport werd gevolgd door een curieus plan uit de koker van de presidentiële Commissie Ordening Goudsector. Die commissie stelde voor om 1.200 hectare grond in de omgeving van het natuurgebied ter beschikking te stellen aan de illegale goudzoekers. De autoriteiten wilden dit gebied conform de wettelijke regelingen ter beschikking stellen van de dorpsgemeenschap in het gebied. De goudzoekers moesten zich dan wel organiseren en zich houden aan een aantal criteria voor de bescherming van de natuur. Maar, het plan van de commissie leek eerder op het belonen van illegale porknokkers die een natuurpark hadden vernietigd, dan het beboeten of veroordelen van die goudzoekers voor hun gedrag.
Toch sprak het WWF Guianas zich destijds positief uit over dat plan. WWF-woordvoerster Karin Spong zei in mei 2014 het plan als een duurzame en een realistische oplossing te zien. Vooral, zo zei ze, omdat die 1.200 hectare toch al helemaal vernietigd was door goudzoekersactiviteiten. En het feit dat er in het zuiden van het park vierduizend hectare bij zou komen is ook positief, aldus Spong. ‘Dat stuk uit de officieel beschermde zone halen en een stuk in het zuiden toevoegen geeft het park de potentie zich weer in zijn oude glorie te herstellen. Het is een gebied met een ongelooflijke biodiversiteit waar bezoekers uit de hele wereld naar toe trekken om van te genieten’, zo liet Spong op 17 mei 2014 weten.

Het is onduidelijk of dat plan ooit is gerealiseerd....

Stil geworden rond het natuurgebied en de goudzoekers
Het gaat hier om een vandaag de dag vergeten Surinaamse ramp. Niemand hoor je nog spreken over goudwinning in het Brownsberg Natuurpark en wanneer je er met mensen over wilt praten, slaat iedereen stil in een wolk van onwetendheid en ontkenning.

Even kwam het natuurgebied weer in het nieuws, op 13 november 2015, toen de Ware Tijd met het bericht kwam, dat nog steeds zo'n 1.500 illegale goudzoekers bezig waren om het gebied verder te vernietigen. De krant schreef zelfs, dat de goudzoekers op weg waren om het plateau te bereiken en een van de ministers, Steven Relyveld van Ruimtelijke ordening, Grond- en Bosbeheer, adviseerde om de Ireneval niet te bezoeken, omdat de grond daar niet meer stabiel was.

Uit een studie van het WWF Guianas bleek eind 2015, dat door illegale goudwinning 2.000 hectare van het zogenaamde 'beschermde' Brownsberg Natuurpark was vernietigd.

Het natuurpark van ruim 12.000 hectare kon volgens Sofie Ruysschaert van het WWF-Guianas in zones verdeeld worden, waardoor duidelijk zou zijn waar gemijnd mocht worden en welk deel beschermd gebied zou blijven. 'Maar', zo zei ze, 'Er moet wel genoeg controle zijn, want als er goud wordt ontdekt bij de grens, zullen de goudzoekers weer stukjes afsnoepen en zijn we weer bij af'.'

Dat was een opmerkelijke opmerking van het WWF, immers het Brownsberg Natuurpark is in zijn geheel een beschermd gebied, wereldbekend vanwege de unieke biodiversiteit (flora en fauna) en er zou dan ook nergens aan goudwinning mogen worden gedaan. Maar, zo langzamerhand is algemeen bekend, dat van enige vorm van bescherming of controle de afgelopen jaren geen enkele sprake is geweest, integendeel, de goudzoekers en hun vernietigende activiteiten werden door de overheid en natuurbeschermingsorganisaties gedoogd. De ogen werden dichtgeknepen en worden waarschijnlijk vandaag de dag nog steeds stevig dichtgeknepen..

Waarnemend directeur Stinasu, Commissie Ordening Goudsector en minister Dodson doen er het zwijgen toe - Wordt een beerput afgedekt?
Hoe het nu, anno eind maart 2017, gesteld is met de 'relatie' tussen goudzoekers en het Brownsberg Natuurpark is niet duidelijk.

De redactie van De Surinaamse Krant heeft, om duidelijkheid hieromtrent te verkrijgen, Stinasu, het WWF Guianas, Conservation International Suriname, de Commissie Ordening Goudsector en de minister van Natuurlijke Hulpbronnen, Regilio Dodson, benaderd voor een reactie. Conservation International Suriname reageerde snel bij monde van de directeur Ontwikkeling en Communicatie, Ramses Man. 'Wij zijn niet actief in dat gebied en hebben dus geen zicht op de status van de goudwinning. Dit wil niet zeggen, dat we de natuurbescherming in dat gebied geen warm hart toedragen, het is slechts een kwestie van prioritering. Onze collega’s van WWF spelen in die regio een grotere rol van betekenis.'

WWF Guianas heeft geen trek in een inhoudelijke reactie

De public relations man bij het WWF Guianas, Jerrel Pinas, heeft maandag 27 maart in een reactie laten weten, dat er 'niet veel gewijzigd' is te Brownsberg. Een zeer korte en veelzeggende reactie – op onderstaande gestelde vragen, waar dus niet inhoudelijk op is gereageerd – van een organisatie die pretendeert zo nauw betrokken geweest te zijn bij de Brownsberg affaire, zelfs rapporten heeft uitgebracht.

Mogelijk duidt de summiere reactie van het WWF bij monde van Pinas erop, dat het Brownsberg Natuurpark uit het zicht is verdwenen bij deze organisatie en dat prioriteiten elders liggen of dat er daadwerkelijk weinig tot niets is veranderd in het natuurgebied en WWF Guianas een beerput gesloten tracht te houden en dat is zorgwekkend.

De aan onder andere het WWF Guianas gestelde vragen:

1) Hoe is het nu gesteld met het Brownsberg Natuurpark en de aanwezigheid van (hoeveel) goudzoekers?

2) Is het plan van de Commissie Ordening Goudsector uit 2012 ooit uitgevoerd?

3) Zijn de activiteiten van goudzoekers - zo die nog aanwezig zijn -in het natuurgebied onder controle, en zo ja, op welke wijze onder controle?

4) Vinden er op gezette tijden controles plaats door natuurbeschermingsorganisaties en/of de autoriteiten?

5) Hoe zit het met uitgemijnde stukken grond? Worden/zijn die hersteld en ontdaan van (giftige) stoffen die er niet thuishoren?

7) Hebben de goudzoekers die actief zijn/waren een nieuw werkgebied toegewezen gekregen, zo ja, waar en hoe groot?

8) Is het natuurpark nog steeds onder toezicht van Stinasu?

Een medewerk(st)er van Stinasu liet de redactie van De Surinaamse Krant 17 maart weten, dat de vragen zouden worden doorgestuurd naar de directeur – 'U hoort spoedig terug van ons.' Maar, de redactie heeft niets meer mogen vernemen van de organisatie die aan de basis heeft gestaan van de vernietiging van delen van het Brownsberg Natuurpark. De directeur, sinds 1 september 2014 waarnemend (Lucien Tholen), heeft geen trek om te reageren en zit waarschijnlijk ook niet te wachten op negatieve aandacht en publiciteit voor het natuurgebied. Echter, het niet reageren creëert juist wantrouwen jegens hem en Stinasu en roept meer vragen op.

(Bron foto: brownsberg-suriname.com)

Op welke wijze en door wie het natuurgebied nu wordt beschermd is dan ook niet duidelijk. Wel duidelijk is, dat dit gebied beschermd dient te worden en dat er geen enkele goudwinning in het gebied, legaal en illegaal, zou mogen plaatsvinden. Maar, de toekomst van het Brownsberg Natuurpark ziet er somber uit zolang autoriteiten en zogenoemde natuurbeschermingsorganisaties zich onthouden van elke actie om het gebied te beschermen en de uitgemijnde stukken te herstellen en de verontreinigde grond te verwijderen.

De vraag is nu wanneer de Surinaamse milieuactivisten de zeeschildpadden van Braamspunt even met rust laten en zich storten met acties op de bescherming van de flora en fauna van het Brownsberg Natuurpark....., want dat is waarschijnlijk nog steeds noodzakelijk.

(Red. De Surinaamse Krant, maandag 27 en dinsdag 28 maart 2017)

Gejammer online over vernietiging Brownsberg Natuurpark gaat door...., maar actie blijft uit

Natuurbeschermings- organisaties, regering en klagers op social media kijken toe

Een uniek stukje Suriname is aan het doodbloeden en geen enkele serieuze donor laat zich zien of horen


Het is weer eens zover. Surinames enige zelfverklaarde milieuactivist en zijn 'organisatie' ProBios trekken deze eerste week van 2019 aan de bel met een korte video op Facebook, met slechts één beeld van één waterval in Brownsberg Natuurpark en zichtbaar troebel, verontreinigd water.

Vervuiling veroorzaakt door illegaal opererende goudzoekers die al vele jaren in het natuurpark worden gedoogd door de regering en door passieve, afwachtende zogenoemde natuurbeschermingsorganisaties. Niemand toont enig initiatief. Niemand komt concreet in actie, of men ervaart het posten van een videootje als een vorm van actie.... Onder het mom van bewustwording en ter zelf profilering.

Immers, al vele jaren is bij Jan en Alleman bekend, dat het beschermde natuurpark niet wordt beschermd en biodiversiteit vernietigende goudzoekers het uniek stukje groen Suriname uithollen door ontbossing, het slaan van kraters en het vergiftigen van de biodiversiteit met kwik

De eenzame 'schreeuwende' activist wordt niet gehoord door de regering, de Assemblee en haar voorzitster Jennifer Geerlings-Simons en minister Regilio Dodson van Natuurlijke Hulpbronnen.  'De totale vernietiging van onze natuur door deze regering en het gehele kliekje er omheen (Paars maar ook kapitaal krachtige VHPers die flink mee eten) is volop ingezet met het enige doel ‘zakken vullen'', schrijft de activist in de zijn bekende ongenuanceerde en kort-door-de-bocht taal (zonder zijn beweringen te onderbouwen, te staven met bewijzen, feiten), op zijn Facebookpagina.

Het zijn slechts een paar 'Facebookers' die onder de video hun verbazing uiten en reageren alsof ze voor het eerst iets zien/horen van/over de vernietiging van Brownsberg.... Mensen die kennelijk de afgelopen jaren onder een steen hebben gelegen.

Een 'grenslijnbord' (Foto: 'Natuurvrienden van Brownsberg')

Overigens, deze 'bezorgde'  activist heeft zelf in 2014 in het Brownsberg Natuurpark samengewerkt met de Commissie Ordening Goudsector en meegewerkt aan het ter beschikking stellen van 1.000 hectare van het gebied aan goudzoekers om ze van een illegale status over te hevelen naar een legale status, in het Brownsberg Natuurpark..... De man plaatste zelfs grenslijnbordjes van de commissie in het natuurgebied!

De overheid had die 1.000 hectare grond in dat natuurpark toegewezen aan de illegale goudzoekers om legaal naar goud te mogen mijnen. Aan het zuidelijke deel van het gebied zou ter compensatie een stuk gebied ter grootte van 4.000 hectare worden toegevoegd, als goedmakertje. (Lees ook dit artikel in de rubriek Keerpunt van De West van zaterdag 19 juli 2014.)

Op 28 december 2014 (!) werd ook niet geluisterd naar de woorden van een bekende primatologe uit de VS. Haar noodkreet werd niet gehoord... Marilyn Norconck, verbonden aan de Kent State Universiteit in Ohio, publiceerde haar noodkreet in Suriname media.

'In mijn werk als primatoloog heb ik zojuist een 3-weekse onderzoeksreis naar het Brownsberg Natuurpark afgerond. Ik kom al sinds 2003 naar deze magische plek, maar ik ben verontrust en ontmoedigd over de tol die de goudwinning van het park eist. Het begon als winning 'op kleine schaal', meestal door mannen uit Brownsweg, en de activiteiten waren tien jaar geleden nog relatief gering (maar wel al verstorend). Nu is de goudwinning hier diep geworteld. De berg wordt van drie of meer kanten belaagd en de onophoudelijke zoektocht naar goud heeft geresulteerd in de vernietiging van honderden hectaren bebost parkland', zo schreef zij.

'Sinds deze week banen mijnwerkers en zwaar materieel zich een weg stroomopwaarts door de bedding naar de iconische Ireneval. Dit is niet alleen een tragedie voor het land en de dieren die worden verwoest op het pad van bulldozers en graafmachines, maar het is ook een symbolische belediging aan het volk van Suriname. Ja, het zou jammer zijn om de Ireneval te verliezen. Eerdere inspanningen van verzet hebben er nooit toe geleid dat de mijnwerkers met hun machines de berg definitief verlieten. Tenzij er onmiddellijk iets gebeurt, gaat de Ireneval verloren. Dat zou op zich al tragisch genoeg zijn, maar er staat meer op het spel dan de waterval, want de Brownsberg vormt een hele gemeenschap van leven.'

'De Brownsberg is een van die plekken, bekend bij alle Surinamers, ongeacht of u er geweest bent of niet. Mogelijk hebt u zich niet gerealiseerd hoe bijzonder het is. Maar laat me u zeggen dat ik nog nooit een plek als deze heb gezien, en dat terwijl ik in diverse tropische bossen in Centraal- en Zuid-Amerika, in Afrika en Azië ben geweest. Van de omvang en de diversiteit van de bomen, de heldere kleuren en het uitstekende klimaat, de vele diersoorten die met slechts een beetje moeite te zien zijn, tot de zee van aaneengesloten boomkruinen helemaal tot aan het Brokopondomeer...de Brownsberg is het waard om gered te worden. En dit alles, een ongelofelijk geschenk, behoort toe aan de bevolking van Suriname, met de verantwoordelijkheid om deze te beschermen', aldus Norconk eind december 2014.

Inmiddels is het 2019 en de regering laat nog steeds het Brownsberg Natuurpark links liggen, terwijl zij de mond veel heeft van groen Suriname en (eco-)toerisme....

Iedereen die het zou moeten aangaan kijkt al jarenlang duimendraaiend naar elkaar en onderneemt geen enkele actie tegen de goudzoekers en voor de bescherming van het gebied. De toekomst van het natuurgebied ziet er somber uit. De wijze waarop de autoriteiten het Brownsberg Natuurpark en haar unieke biodiversiteit al jaren aan haar lot overlaten staat haaks op de wijze waarop het groene en waterrijke Suriname door diezelfde autoriteiten in de wereld wordt uitgedragen.

En de vermeende (internationale) natuurbeschermingsorganisaties en die ene Brownsberg-activist? Die kijken vooral een andere richting uit, laten zich nu en dan horen en zien via de (social) media ter eigen glorie en egostreling en nemen geen verantwoordelijkheid door zich in te spannen voor de daadwerkelijke bescherming van een in de wereld uniek stukje Suriname. Zij zouden zich diep moeten schamen.

Een uniek stukje Suriname is aan het doodbloeden en geen enkele serieuze donor laat zich zien of horen.

(Suriname Mirror Reports)

Clean Sweep-1: Brownsberg Natuurpark september 2007

Jarenlang illegale goudwinning gedoogd in natuurpark

Directeur liet tegen betaling goudzoekers in natuurgebied toe

De eerste Clean Sweep actie werd uitgevoerd in september 2007 in het natuurpark Brownsberg. Aanleiding voor die gerichte actie was de in augustus van dat jaar door onder andere Stinasu, de beheerder van het natuurgebied, geconstateerde aanzienlijke toename van illegale goudvelden in dat gebied. De natuurbeschermingsorganisatie moest van afstand toezien hoe in haar natuurpark grote gebieden werden vernietigd en vervuild. 

Van de in totaal 14.400 hectare van Brownsberg zou in de afgelopen jaren ruim 661 hectare vernietigd zijn door de praktijken van illegale kleinschalige goudzoekers. Minister Michael Jong Tjien Fa van het ministerie van Ruimtelijke ordening, Grond- en Bosbeheer was al in juli 2007 over de misstanden in het natuurpark geïnformeerd. Volgens hem was de toestemming die aan inwoners van de gemeenschap Brownsweg was gegeven om op kleine schaal goud in het natuurreservaat te winnen, misbruikt voor grootschalige commerciële goudwinning. Boswachters en jachtopzieners hadden gerapporteerd dat met zwaar materiaal complete heuvels werden ‘weggespoten’. Sommige goudzoekers bleken zelfs met vuurwapens op zak rond te lopen en enkele zouden zelfs gewapende bewakers in dienst hebben. Minister Chandrikapersad Santokhi van het ministerie van Justitie en Politie kondigde aan een onderzoek in het gebied te laten instellen door het Korps Politie Suriname en het Nationaal Leger. Dat onderzoek leidde tot de eerste Clean Sweep actie.

Gedurende drie dagen werd het gebied uitgekamd door militairen, politie, bosopzichters van ’s Lands Bosbeheer en medewerkers van Stinasu. De aanwezige illegale goudzoekers werden gesommeerd het natuurpark onmiddellijk te verlaten. Zij bleken vooral actief te zijn in het Wakibasoegebied, bij de Irenevallen, de Witi- en Jokabakreek.Tijdens de actie werden vierentwintig Braziliaanse goudzoekers en dertien Surinamers gearresteerd. Enkele kampen van de goudzoekers werden vernield en er werd beslag gelegd op hun bezittingen. De autoriteiten hoopten hiermee te voorkomen dat de goudzoekers hun activiteiten toch weer zouden voortzetten.

Begin november 2007, nauwelijks twee maanden na de eerste Clean Sweep actie van president Ronald Venetiaan, kwam het natuurpark Brownsberg weer in beeld vanwege illegale goudwinningspraktijken. Deze keer richtte de aandacht zich op het Assembleelid Ronnie Brunswijk, het ‘enfant terrible’ in de Surinaamse politiek met een verleden als junglerebel (in de tweede helft van de jaren tachtig van de 20e eeuw was hij leider van het beruchte Junglecommando en streed een bikkelharde en zeer gewelddadige strijd tijdens de Binnenlandse Oorlog tegen het regime van Desi Bouterse, van wie hij eerder persoonlijk lijfwacht was geweest), mislukt voetballer, pistooltrekker, houtondernemer en goudzoeker. Een Assembleelid kan in Suriname naast het functioneren als volksvertegenwoordiger, ook gewoon goudzoeker, medewerker bij de Belastingdienst of arts zijn. Brunswijk zou illegaal goud exploiteren in het Brownsberg natuurpark. Minister Gregory Rusland van het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen liet een onderzoek instellen naar mogelijke onjuistheden rond nieuwe en oude concessieaanvragen van de politicus. Ondertussen toonde Brunswijk zich hevig verontwaardigd, toen hij met eigen ogen tijdens de Clean Sweep op 31 oktober 2007 zag hoe medewerkers van Stinasu tekeer waren gegaan in kampjes van goudzoekers in het natuurpark bij de Lombékreek. Tegenover aanwezige journalisten liet een gebelgde Brunswijk weten dat hij een zakelijke titel op de grond had en er dus werkzaamheden kon uitoefenen. ‘Stinasu kan hier niets doen. Hier is het concessiegebied van Brunswijk.’ Ene ‘oom Leo’, die in het concessiegebied optrad als vertegenwoordiger van Brunswijk, verklaarde tegenover de pers: ‘Ik was in het veld toen de politie en de vertegenwoordiger van Stinasu bij onze aanmeerplaats arriveerden. Ik heb vernomen dat het eerste wat zij hebben gedaan het aanbrengen van een bord was dat dit gebied beschermd gebied is van Stinasu. Er is geen enkele waarschuwing vooraf geweest. Ze hebben mij als hoogste man niet voorgehouden dat ze van plan waren vernielingen aan te brengen. Ik heb nog met de inspecteur en de man van Stinasu proberen te praten en probeerde hen met de juiste bescheiden te overtuigen dat we niet verkeerd bezig zijn. De inspecteur was ook van plan ons te verwijderen, maar bij het zien van de stukken heeft hij zich anders opgesteld, terwijl Erlan Sleur (Kraaijer: de public relations manager van Stinasu tussen mei 2006 en februari 2008) bleef aandringen dat het om valse stukken gaat. Op een gegeven moment vertrok Sleur naar het kamp en heeft alles, meer dan vijf woonkampen met inboedel, in de fik gestoken. Er was haast niets dat wij konden redden. Al onze bezittingen zijn door brand verwoest en enkele van de werknemers zitten zonder kleren.’

Behalve vernielingen in het kamp, werden twee graafmachines, een bulldozer, een tractor, een boot met buitenboordmotor en twee zogenoemde ATV’s (All Terrain Vehicles) in beslag genomen. Een aantal dagen later werd bekend dat Stinasu geen enkele zakelijke titel had op het 4.800 hectare groot gebied in het Brownsberg natuurpark, dat in concessie zou toebehoren aan Ronnie Brunswijk. Het ministerie van Natuurlijke hulpbronnen zou in 2002 een terbeschikkingstelling van de grond voor Stinasu hebben verstrekt voor uitbreiding van het natuurpark. Van enig zakelijk recht was echter geen sprake. Stinasu had simpelweg verzuimd de grond op haar naam aan te vragen, waardoor het ministerie van Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer op elk moment kon beslissen de grond uit te geven voor andere doeleinden. Brunswijk daarentegen beschikte wel over een vergunning van de Geologische Mijnbouwkundige Dienst, die was verstrekt op basis van de Mijnbouwwet. Minister Rusland bevestigde dat het Assembleelid al binnen een maand over zijn vergunning beschikte na een aanvraag ingediend te hebben bij het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen. Het bleek in de eerste week van november 2007 voor journalisten nauwelijks mogelijk een reactie te krijgen van Stinasu.

Eind 2010 was het Erlan Sleur die zijn persoonlijke verhaal deed in Surinaamse maandelijkse magazine Parbode. Hij was inmiddels vertrokken bij Stinasu, waar eind 2007 de bom tussen hem en zijn werkgever was ontploft door de kwestie Stinasu-Brunswijk. Sleur: ‘Ik hoorde geruchten dat er aan kleinschalige goudwinning werd gedaan in het Brownsberggebied. Maar er bleek geen sprake te zijn van kleinschaligheid. Groot materieel, zoals bulldozers, vernietigden grote delen van het beschermd gebied. In juli 2007 kregen de jachtopzieners van de toenmalige minister van Ruimtelijke Ordening, Grond en Bosbeheer (RGB), Michael Jong Tjien Fa, opdracht om een verkenningsvlucht boven de Brownsberg te maken naar aanleiding van enkele gepubliceerde artikelen over goudwinning. Ik werd gevraagd om mee te gaan en filmopnames te maken. Ik schrok me rot. Vanuit de lucht leek het bos op gatenkaas. Het was vreselijk om te zien, bijna alle kreken waren vernietigd. (...) De lauwe reactie van sommige collega’s betekende voor mij dat men hiervan wist. Achteraf bleek alles al tot in details te zijn beschreven in het in 2005 door veldbioloog Pieter Teunissen samengestelde managementrapport over het Brownsberg Natuurpark, BNP. (...) De directeur van Stinasu, Marijem Djosetro, gaf mij te kennen dat ze in de top van de Pertjajah Luhur zat en haar positie sterk koesterde. Duidelijk was dat zij prioriteit gaf aan haar politieke loopbaan, boven het belang van onze natuur. Ik besloot de vernietiging van het BNP publiekelijk te maken via het STVS-programma Suriname Vandaag. (...) Ik vernam vanuit de media dat president Venetiaan het leger en politie had ingeschakeld om een einde te maken aan de illegale goudwinning op de Brownsberg. Operatie Clean Sweep was geboren. Ik was als enige van Stinasu aanwezig om logistieke ondersteuning aan de politie en het leger te geven. Mijn collega’s bleven verdacht ver uit de buurt. Mijnen bij de Witikreek, Kumbukreek en Kriki Negi werden ontmanteld. Er werden ook machines in beslag genomen die op naam stonden van parlementariër Brunswijk. Hij beweerde de machines te hebben uitgeleend. Er werd uit die mijn vier tot vijf kilo goud per week geoogst. Ze zaten op een goudader.’ Op 31 oktober 2007 was Sleur betrokken bij Operatie Clean Sweep. ‘Ene oom Leo was samen met een groep Brazilianen weer neergestreken in het zuiden van de Brownsberg. Later begreep ik dat deze Leo een gevaarlijk mannetje van Brunswijk was. Hij wees me een document waaruit zou blijken dat het gebied aan hen was toegewezen. Naam op de beschikking: Ronnie Brunswijk. Ik schoot uit mijn slof en zei dat iedereen moest verdwijnen en dat het kamp zou worden afgebrand. Ik werd door een agent verzocht me in te houden. Na vele valse documenten die we tegen waren gekomen, was dit de zoveelste, dacht ik. Wist ik veel dat mijn eigen ministerie en het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH) in de tussentijd concessies en mijnbouwvergunningen hadden geregeld voor Brunswijk, nota bene terwijl ik daar nog bezig was met de politie! Dit was in mijn ogen hoogverraad. En een dolk in de rug van een ieder die had gezweet om dit soort misdaden te bestrijden. De restanten van het goudzoekerskamp stak ik in brand aangezien ze al in opdracht van de procureur-generaal door de politie waren ontmanteld.’ Sleur heeft een nare bijsmaak overgehouden aan de kwestie. Zijn werkgever was waarschijnlijk op de hoogte van de illegale praktijken van Brunswijk in het natuurpark. ‘Vanwege politieke belangen had Stinasu de illegale goudwinning liever binnenkamers gehouden. Toenmalig minister Gregory Rusland van NH en zijn RGB-collega Jong Tjien Fa gaven elkaar de schuld en de directeur van RGB, Frans Kasantaroeno, maakte de opmerking dat Stinasu geen zakelijke titel had op de grond waardoor het ministerie gerechtigd was om de grond uit te geven. Ik wist toen dat ik niet bij deze boevenbende wilde horen.’

De acties van de regering Venetiaan om een einde te maken aan het mijnen van goud in het beschermde Brownsberg natuurpark, blijken vruchteloos te zijn geweest. In december 2010 werd bekend dat een groep goudzoekers uit Brownsweg die zich hadden georganiseerd in de stichting Ahala, een gebied van ongeveer duizend hectare van het natuurpark Brownsberg wilde innemen voor het mijnen van goud. Nadat dat gebied is uitgemijnd zou het gereed moeten worden gemaakt voor de aanplant van agrarische gewassen. De voorzitter van de stichting, Bisai Alida, verklaarde dat er goud in het natuurpark is en dat ‘lokale mensen moeten eten’. Verder liet hij weten dat zijn stichting erop zou toezien dat de toeristische trekpleisters Irene- en Leovallen niet zouden worden verontreinigd door de activiteiten van goudzoekers. De pas een paar maanden in dienst zijnde nieuwe directeur van Stinasu, de beheerder van het natuurpark, - Frans Kasantaroeno - liet aan de media weten ‘geen voorstander te zijn van gouddelvers in het natuurpark’ en dat zij ‘op een vredige wijze’ de kwestie wilde oplossen met de bevolking. Mocht er geen overeenstemming worden bereikt, dan zou voor Stinasu als enige optie overblijven het terrein terug te geven aan de overheid. Dat zou natuurlijk de makkelijkste weg zijn voor Stinasu, de natuurbeschermingsorganisatie en beheerder van het Brownsberg natuurpark die al jarenlang geconfronteerd werd met illegale goudzoekers in haar natuurpark. De stichting wilde officieel vastleggen dat de tientallen porknokkers daadwerkelijk in haar concessie aan het werk waren. Met Ahala werd afgesproken onderzoek te laten verrichten door de Anton de Kom Universiteit van Suriname in Paramaribo, onder andere naar de conditie van het gebied. Alida zei zeker te weten dat goudzoekers, uit vooral Brownsweg, in het natuurpark bezig waren. Verder verklaarde hij dat Stinasu begin 2000 al duizend hectare had moeten afstoten vanwege illegale activiteiten van Braziliaanse garimpeiro’s. Zij hebben echter het natuurpark verlaten en eind 2010 waren alleen nog dorpelingen actief in de omgeving van Witikreek en langs het Stuwmeer. Kasantaroeno zat in zijn maag met de situatie in ‘zijn’ Brownsberg natuurpark. Hij nam zich voor om afspraken met bewoners van Brownsweg te maken om niet verder het gebied in te gaan. ‘Goudwinning tast de doelstelling van mijn stichting aan’, zo liet hij weten. Feitelijk een overbodige opmerking en conclusie. De nieuwe Stinasu-directeur vond zelfs dat Ahala zich positief en coöperatief had opgesteld. ‘Je moet blijven praten, monitoren en contact houden met de lokale bewoners’, aldus Kasantaroeno. Recent onderzoek had nog uitgewezen dat de (water)vallen, de belangrijkste attracties op Brownsberg, eind 2010 niet waren vervuild. De porknokkers waren op een afstand van ongeveer vier kilometer van de watervallen aan het werk. Na december 2010 werd het stil. Niets meer werd vernomen van de stichting Ahala en de Brownsweg porknokkers. Maar, dat veranderde in augustus 2011.

De directeur van de Nationale Zoölogische Collectie Suriname, Paul Ouboter, liet op 13 augustus 2011 via de krant De Ware Tijd weten dat illegale goudzoekers actief zijn aan de Witikreek. Er bleek een illegale weg te zijn aangebracht die leidt naar de zijtak van de Witkreek, waar veel toeristen komen. Ouboter toonde zich verontrust over de ontwikkelingen in het natuurpark. ‘In de hoofdkreek van de Witikreek merkte ik de laatste tijd al op dat ze steeds verder trokken. Nu ook bij de zijtak goud wordt gewonnen, moet er aan de rem worden getrokken’, aldus Ouboter tegenover de krant. Stinasu was niet bereikbaar voor commentaar. Deze stichting zou haar natuurpark moeten beschermen, maar zij blijkt zich meer en meer te richten op het organiseren van ecoreizen dan op natuurbescherming en is dus feitelijk een onderneming geworden. Een niet met naam genoemde touroperator verklaarde tegenover De Ware Tijd er zeker van te zijn dat er goud wordt gezocht bij Witikreek. ‘Toeristen denken op hun reis brulapen te gaan horen, maar in werkelijkheid horen ze het gebrul van machines.’

De strijd tegen de goudzoekers in het Brownsberg Natuurpark ging in maart 2012 door. Toen werd duidelijk dat de illegale goudzoekers in het gebied nog steeds een grote bron voor zorg waren voor de directeur van Stinasu, Frans Kasantaroeno. Weer moesten porknokkers uit het natuurpark verwijderd worden. ‘Het is de zoveelste keer in de geschiedenis van Brownsberg, dat er illegale gouddelvers worden ontruimd’, aldus Kasantaroeno tegenover de Times of Suriname. Volgens de directeur van de organisatie die het park zou moeten beschermen, kwamen de goudzoekers na een ontruimingsactie door de in december 2010 ingestelde presidentiële Commissie Ordening Goudsector snel weer in het gebied opduiken. ‘Je haalt ze weg, maar na enkele maanden komen ze toch weer’. Kasantaroeno zag als mogelijke oplossing het aanbieden van alternatieve werklocaties voor de ontruimde porknokkers.

De directeur van Stinasu, Frans Kasantaroeno, viel op 12 maart 2012 door de mand. Hij stond illegale goudzoekersactiviteiten in het door zijn organisatie te beschermen natuurgebied, Brownsberg Natuurpark, toe in ruil voor goud. De vraag kan gesteld worden in hoeverre hij nog directeur kan blijven van Stinasu, een organisatie die in essentie tot doel heeft het beschermen van in haar beheer toevertrouwde natuurgebieden, waaronder het bekende Brownsberg Natuurpark. De Commissie Ordening Goudsector heeft 12 maart de illegale porknokkers uit het natuurgebied verwijderd. Volgens de goudzoekers hadden zij echter een mondelinge afspraak met Stinasu om twee maanden goud te delven in het natuurgebied, in ruil voor een deel van de goudopbrengsten. Het opmerkelijke gedrag van Kasantaroeno werd 13 maart onthuld door een artikel in De Ware Tijd. Gerold Dompig van de Commissie Ordening Gousector bevestigde de handelwijze van de Stinasu-directeur. Natuurlijk schoot Kasantaroeno in de verdediging en ontkende goud te hebben ontvangen in ruil voor het toestaan van goudwinning in het Brownsberg Natuurpark. Tientallen porknokkers hebben 12 maart uit protest korte tijd de weg naar Brownsberg gebarricadeerd. Het Assembleelid Frederik Finisie weersprak meteen de ontkenning van de Stinasu-directeur. Hij verklaarde tegenover de krant dat de porknokkers beschikken over kwitanties als bewijs voor betaling. Hij was in het bezit van enkele kwitanties, met daarop een stempel van Stinasu, met een waarde van ongeveer vijftig gram goud, wat neerkomt op een bedrag van ongeveer tienduizend Surinaamse dollars. Kasantaroeno werd op 17 april 2012 door de politie gearresteerd. Eerder was ook al de beheerder van het Brownsberg Natuurpark, ene ‘Paul K.’ opgepakt.

Ruim een maand na de arrestatie van Kasantaroeno bleek dat zich nog steeds illegale porknokkers in het ‘geruimde’ Brownsberg Natuurpark bevonden. In de week van 14 mei 2012 deed zich een schietincident voor tussen een onbekend aantal porknokkers in het natuurpark en drie politieagenten. De agenten waren er plekke om de actuele situatie in het natuurgebied in ogenschouw te nemen. Ondanks alle gedane toezeggingen van onder andere de Commissie Ordening Goudsector konden zich nog steeds porknokkers in het natuurgebied bevinden. Ook was nog steeds niet bekend wie de door ruim tweeduizend aangerichte schade in het natuurpark zou herstellen. De toekomst van het unieke natuurgebied zag er half mei 2012 nog steeds zeer onzeker uit.

Waar velen voor vreesden werd bewaarheid begin september 2012. De krant Times of Suriname berichtte op 7 september dat in het Brownsberg Natuurpark weer illegale goudzoekers aan het werk zijn. Weer zou op grote school vernietiging van het natuurgebied plaatsvinden. Op zeker vijfentwintig locaties in het gebied zouden illegalen bezig zijn geweest in het gebied. Er werd aan kaalkap gedaan en met zwaar materieel was men bezig de grond om te ploegen op zoek naar goud, aldus de krant. De Stichting Natuurbehoud Suriname (Stinasu) was op de hoogte van de situatie, maar deed niets. Gerold Dompig, voorzitter van de Commissie Ordening Goudsector, bevestigde dat de goudzoekers weer actief waren in het gebied. Hij noemde deze situatie dweilen met een open kraan. Volgens hem is het natuurpark een gigantisch gebied waar je geen overzicht op hebt. ‘Pas als je over het gebied vliegt, kan je zien waar men bezig is’, aldus Dompig tegenover de Times of Suriname. Het Brownsberg Natuurpark is een gebied onder de paraplu van Stinasu. Daarom moet die stichting erop toezien dat goudzoekers het gebied niet ingaan. Helaas beschikt Stinasu niet over de middelen om toezicht te houden in haar eigen gebied. Volgens Dompig hield zijn commissie wel toezicht te Maripaston, totdat het staatsmijnbedrijf Grassalco de verantwoordelijkheid op zich nam. Dompig: ‘Maar dat wil niet zeggen dat OGS een instantie is die babysitter moet spelen voor Stinasu.’ Doordat de illegalen keer op keer terugkomen in het natuurpark lijkt het erop dat de Commissie Ordening Goudsector niets anders te doen heeft dan hen ook steeds weer te verjagen uit het gebied. ‘En zolang de stichting er geen werk van maakt om het park af te sluiten of bewakers inzet in het gebied, zullen we dit probleem blijven houden’, aldus Dompig.

Een dag later al, zaterdag 8 september, kwam Dompig plotseling met een wit konijn uit zijn hoge hoed. Zijn commissie en de Geologische Mijnbouwkundige Dienst (GMD) bleken een plan te hebben bedacht om 12.000 hectare grond in de omgeving van Brownsweg ter beschikking te stellen aan de illegale goudzoekers in het Brownsberg Natuurpark. De autoriteiten wilden dit gebied conform de wettelijke regelingen ter beschikking stellen van de dorpsgemeenschap in het gebied. ‘Maar daar zijn er natuurlijk voorwaarden aan verbonden’, zo liet Dompig via de media weten. De goudzoekers moeten zich organiseren en zich houden aan een aantal criteria voor de bescherming van de natuur. Volgens hem was het nooit de bedoeling van de commissie geweest om goudzoekers die productief bezig zijn van hun werkgebied te verwijderen. ‘Ons streven is om ze te brengen van illegaal naar legaal, want dan heeft de Staat ook inkomsten uit deze sector.’ Maar, het plan van de commissie en de GMD lijkt eerder op het belonen van illegale porknokkers die een natuurpark hebben vernietigd, in plaats van dat die goudzoekers voor hun gedrag beboet of veroordeeld worden.

In de laatste week van november 2012 werd het natuurgebied getroffen door een brand. Een gebied van minstens vijftien hectare in het natuurpark brandde af. Tijdens twee verschillende veldbezoeken van studenten van de Anton de Kom Universiteit en het Instituut Opleiding Leraren werden bij Witikreek branden en smeulend hout opgemerkt. Vermoedelijk was de brand door illegale goudzoekers aangestoken. Het was de studenten opgevallen dat het bos grenzend aan de goudvelden in brand stond. De brand trof vooral het zogenaamde rotssavannebos. Daar bevond zich ook een zeldzaam stukje open rotssavanne, dat niet meer kon worden teruggevonden. De brandweer en de Commissie Ordening Goudsector werden meteen van de brand in kennis gesteld, maar de brandweer was niet in staat om naar het natuurgebied te gaan om de brand en smeulende resten te blussen. Iedereen hoopte op zware regenval......

Op 5 december 2012 maakte het Dagblad Suriname bekend dat de op 17 april gearresteerde directeur van Stinasu, Kasantaroeno, niet zou worden gedagvaard. De medeverdachte, de beheerder van het Brownsberg Natuurpark, zat echter nog in hechtenis. Op 18 mei 2012 had de rechter-commissaris het verzoek van de advocaat van de ex-directeur tot in vrijheidstelling van zijn cliënt gehonoreerd. Kasantaroeno werd bij zijn voorgeleiding voor bewaring bij de rechter-commissaris in vrijheid gesteld met als verklaring ,dat er geen ernstige bezwaren waren gevonden om hem langer vast te houden. Officier van Justitie Roy Elgin bevestigde tegenover de krant, dat de ex- directeur van Stinasu niet was gedagvaard. Hij kon ten tijde van het gesprek met de krant nog niet aangeven of Kasantaroeno al dan niet verder vervolgd zou worden. De directeurspost bij de stichting was nog steeds vacant.

Door: Paul Kraaijer

Clean Sweep-1: Brownsberg Natuurpark september 2007

Jarenlang illegale goudwinning gedoogd in natuurpark

Directeur liet tegen betaling goudzoekers in natuurgebied toe

De eerste Clean Sweep actie werd uitgevoerd in september 2007 in het natuurpark Brownsberg. Aanleiding voor die gerichte actie was de in augustus van dat jaar door onder andere Stinasu, de beheerder van het natuurgebied, geconstateerde aanzienlijke toename van illegale goudvelden in dat gebied. De natuurbeschermingsorganisatie moest van afstand toezien hoe in haar natuurpark grote gebieden werden vernietigd en vervuild. 

Van de in totaal 14.400 hectare van Brownsberg zou in de afgelopen jaren ruim 661 hectare vernietigd zijn door de praktijken van illegale kleinschalige goudzoekers. Minister Michael Jong Tjien Fa van het ministerie van Ruimtelijke ordening, Grond- en Bosbeheer was al in juli 2007 over de misstanden in het natuurpark geïnformeerd. Volgens hem was de toestemming die aan inwoners van de gemeenschap Brownsweg was gegeven om op kleine schaal goud in het natuurreservaat te winnen, misbruikt voor grootschalige commerciële goudwinning. Boswachters en jachtopzieners hadden gerapporteerd dat met zwaar materiaal complete heuvels werden ‘weggespoten’. Sommige goudzoekers bleken zelfs met vuurwapens op zak rond te lopen en enkele zouden zelfs gewapende bewakers in dienst hebben. Minister Chandrikapersad Santokhi van het ministerie van Justitie en Politie kondigde aan een onderzoek in het gebied te laten instellen door het Korps Politie Suriname en het Nationaal Leger. Dat onderzoek leidde tot de eerste Clean Sweep actie.

Gedurende drie dagen werd het gebied uitgekamd door militairen, politie, bosopzichters van ’s Lands Bosbeheer en medewerkers van Stinasu. De aanwezige illegale goudzoekers werden gesommeerd het natuurpark onmiddellijk te verlaten. Zij bleken vooral actief te zijn in het Wakibasoegebied, bij de Irenevallen, de Witi- en Jokabakreek.Tijdens de actie werden vierentwintig Braziliaanse goudzoekers en dertien Surinamers gearresteerd. Enkele kampen van de goudzoekers werden vernield en er werd beslag gelegd op hun bezittingen. De autoriteiten hoopten hiermee te voorkomen dat de goudzoekers hun activiteiten toch weer zouden voortzetten.

Begin november 2007, nauwelijks twee maanden na de eerste Clean Sweep actie van president Ronald Venetiaan, kwam het natuurpark Brownsberg weer in beeld vanwege illegale goudwinningspraktijken. Deze keer richtte de aandacht zich op het Assembleelid Ronnie Brunswijk, het ‘enfant terrible’ in de Surinaamse politiek met een verleden als junglerebel (in de tweede helft van de jaren tachtig van de 20e eeuw was hij leider van het beruchte Junglecommando en streed een bikkelharde en zeer gewelddadige strijd tijdens de Binnenlandse Oorlog tegen het regime van Desi Bouterse, van wie hij eerder persoonlijk lijfwacht was geweest), mislukt voetballer, pistooltrekker, houtondernemer en goudzoeker. Een Assembleelid kan in Suriname naast het functioneren als volksvertegenwoordiger, ook gewoon goudzoeker, medewerker bij de Belastingdienst of arts zijn. Brunswijk zou illegaal goud exploiteren in het Brownsberg natuurpark. Minister Gregory Rusland van het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen liet een onderzoek instellen naar mogelijke onjuistheden rond nieuwe en oude concessieaanvragen van de politicus. Ondertussen toonde Brunswijk zich hevig verontwaardigd, toen hij met eigen ogen tijdens de Clean Sweep op 31 oktober 2007 zag hoe medewerkers van Stinasu tekeer waren gegaan in kampjes van goudzoekers in het natuurpark bij de Lombékreek. Tegenover aanwezige journalisten liet een gebelgde Brunswijk weten dat hij een zakelijke titel op de grond had en er dus werkzaamheden kon uitoefenen. ‘Stinasu kan hier niets doen. Hier is het concessiegebied van Brunswijk.’ Ene ‘oom Leo’, die in het concessiegebied optrad als vertegenwoordiger van Brunswijk, verklaarde tegenover de pers: ‘Ik was in het veld toen de politie en de vertegenwoordiger van Stinasu bij onze aanmeerplaats arriveerden. Ik heb vernomen dat het eerste wat zij hebben gedaan het aanbrengen van een bord was dat dit gebied beschermd gebied is van Stinasu. Er is geen enkele waarschuwing vooraf geweest. Ze hebben mij als hoogste man niet voorgehouden dat ze van plan waren vernielingen aan te brengen. Ik heb nog met de inspecteur en de man van Stinasu proberen te praten en probeerde hen met de juiste bescheiden te overtuigen dat we niet verkeerd bezig zijn. De inspecteur was ook van plan ons te verwijderen, maar bij het zien van de stukken heeft hij zich anders opgesteld, terwijl Erlan Sleur (Kraaijer: de public relations manager van Stinasu tussen mei 2006 en februari 2008) bleef aandringen dat het om valse stukken gaat. Op een gegeven moment vertrok Sleur naar het kamp en heeft alles, meer dan vijf woonkampen met inboedel, in de fik gestoken. Er was haast niets dat wij konden redden. Al onze bezittingen zijn door brand verwoest en enkele van de werknemers zitten zonder kleren.’

Behalve vernielingen in het kamp, werden twee graafmachines, een bulldozer, een tractor, een boot met buitenboordmotor en twee zogenoemde ATV’s (All Terrain Vehicles) in beslag genomen. Een aantal dagen later werd bekend dat Stinasu geen enkele zakelijke titel had op het 4.800 hectare groot gebied in het Brownsberg natuurpark, dat in concessie zou toebehoren aan Ronnie Brunswijk. Het ministerie van Natuurlijke hulpbronnen zou in 2002 een terbeschikkingstelling van de grond voor Stinasu hebben verstrekt voor uitbreiding van het natuurpark. Van enig zakelijk recht was echter geen sprake. Stinasu had simpelweg verzuimd de grond op haar naam aan te vragen, waardoor het ministerie van Ruimtelijke Ordening, Grond- en Bosbeheer op elk moment kon beslissen de grond uit te geven voor andere doeleinden. Brunswijk daarentegen beschikte wel over een vergunning van de Geologische Mijnbouwkundige Dienst, die was verstrekt op basis van de Mijnbouwwet. Minister Rusland bevestigde dat het Assembleelid al binnen een maand over zijn vergunning beschikte na een aanvraag ingediend te hebben bij het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen. Het bleek in de eerste week van november 2007 voor journalisten nauwelijks mogelijk een reactie te krijgen van Stinasu.

Eind 2010 was het Erlan Sleur die zijn persoonlijke verhaal deed in Surinaamse maandelijkse magazine Parbode. Hij was inmiddels vertrokken bij Stinasu, waar eind 2007 de bom tussen hem en zijn werkgever was ontploft door de kwestie Stinasu-Brunswijk. Sleur: ‘Ik hoorde geruchten dat er aan kleinschalige goudwinning werd gedaan in het Brownsberggebied. Maar er bleek geen sprake te zijn van kleinschaligheid. Groot materieel, zoals bulldozers, vernietigden grote delen van het beschermd gebied. In juli 2007 kregen de jachtopzieners van de toenmalige minister van Ruimtelijke Ordening, Grond en Bosbeheer (RGB), Michael Jong Tjien Fa, opdracht om een verkenningsvlucht boven de Brownsberg te maken naar aanleiding van enkele gepubliceerde artikelen over goudwinning. Ik werd gevraagd om mee te gaan en filmopnames te maken. Ik schrok me rot. Vanuit de lucht leek het bos op gatenkaas. Het was vreselijk om te zien, bijna alle kreken waren vernietigd. (...) De lauwe reactie van sommige collega’s betekende voor mij dat men hiervan wist. Achteraf bleek alles al tot in details te zijn beschreven in het in 2005 door veldbioloog Pieter Teunissen samengestelde managementrapport over het Brownsberg Natuurpark, BNP. (...) De directeur van Stinasu, Marijem Djosetro, gaf mij te kennen dat ze in de top van de Pertjajah Luhur zat en haar positie sterk koesterde. Duidelijk was dat zij prioriteit gaf aan haar politieke loopbaan, boven het belang van onze natuur. Ik besloot de vernietiging van het BNP publiekelijk te maken via het STVS-programma Suriname Vandaag. (...) Ik vernam vanuit de media dat president Venetiaan het leger en politie had ingeschakeld om een einde te maken aan de illegale goudwinning op de Brownsberg. Operatie Clean Sweep was geboren. Ik was als enige van Stinasu aanwezig om logistieke ondersteuning aan de politie en het leger te geven. Mijn collega’s bleven verdacht ver uit de buurt. Mijnen bij de Witikreek, Kumbukreek en Kriki Negi werden ontmanteld. Er werden ook machines in beslag genomen die op naam stonden van parlementariër Brunswijk. Hij beweerde de machines te hebben uitgeleend. Er werd uit die mijn vier tot vijf kilo goud per week geoogst. Ze zaten op een goudader.’ Op 31 oktober 2007 was Sleur betrokken bij Operatie Clean Sweep. ‘Ene oom Leo was samen met een groep Brazilianen weer neergestreken in het zuiden van de Brownsberg. Later begreep ik dat deze Leo een gevaarlijk mannetje van Brunswijk was. Hij wees me een document waaruit zou blijken dat het gebied aan hen was toegewezen. Naam op de beschikking: Ronnie Brunswijk. Ik schoot uit mijn slof en zei dat iedereen moest verdwijnen en dat het kamp zou worden afgebrand. Ik werd door een agent verzocht me in te houden. Na vele valse documenten die we tegen waren gekomen, was dit de zoveelste, dacht ik. Wist ik veel dat mijn eigen ministerie en het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH) in de tussentijd concessies en mijnbouwvergunningen hadden geregeld voor Brunswijk, nota bene terwijl ik daar nog bezig was met de politie! Dit was in mijn ogen hoogverraad. En een dolk in de rug van een ieder die had gezweet om dit soort misdaden te bestrijden. De restanten van het goudzoekerskamp stak ik in brand aangezien ze al in opdracht van de procureur-generaal door de politie waren ontmanteld.’ Sleur heeft een nare bijsmaak overgehouden aan de kwestie. Zijn werkgever was waarschijnlijk op de hoogte van de illegale praktijken van Brunswijk in het natuurpark. ‘Vanwege politieke belangen had Stinasu de illegale goudwinning liever binnenkamers gehouden. Toenmalig minister Gregory Rusland van NH en zijn RGB-collega Jong Tjien Fa gaven elkaar de schuld en de directeur van RGB, Frans Kasantaroeno, maakte de opmerking dat Stinasu geen zakelijke titel had op de grond waardoor het ministerie gerechtigd was om de grond uit te geven. Ik wist toen dat ik niet bij deze boevenbende wilde horen.’

De acties van de regering Venetiaan om een einde te maken aan het mijnen van goud in het beschermde Brownsberg natuurpark, blijken vruchteloos te zijn geweest. In december 2010 werd bekend dat een groep goudzoekers uit Brownsweg die zich hadden georganiseerd in de stichting Ahala, een gebied van ongeveer duizend hectare van het natuurpark Brownsberg wilde innemen voor het mijnen van goud. Nadat dat gebied is uitgemijnd zou het gereed moeten worden gemaakt voor de aanplant van agrarische gewassen. De voorzitter van de stichting, Bisai Alida, verklaarde dat er goud in het natuurpark is en dat ‘lokale mensen moeten eten’. Verder liet hij weten dat zijn stichting erop zou toezien dat de toeristische trekpleisters Irene- en Leovallen niet zouden worden verontreinigd door de activiteiten van goudzoekers. De pas een paar maanden in dienst zijnde nieuwe directeur van Stinasu, de beheerder van het natuurpark, - Frans Kasantaroeno - liet aan de media weten ‘geen voorstander te zijn van gouddelvers in het natuurpark’ en dat zij ‘op een vredige wijze’ de kwestie wilde oplossen met de bevolking. Mocht er geen overeenstemming worden bereikt, dan zou voor Stinasu als enige optie overblijven het terrein terug te geven aan de overheid. Dat zou natuurlijk de makkelijkste weg zijn voor Stinasu, de natuurbeschermingsorganisatie en beheerder van het Brownsberg natuurpark die al jarenlang geconfronteerd werd met illegale goudzoekers in haar natuurpark. De stichting wilde officieel vastleggen dat de tientallen porknokkers daadwerkelijk in haar concessie aan het werk waren. Met Ahala werd afgesproken onderzoek te laten verrichten door de Anton de Kom Universiteit van Suriname in Paramaribo, onder andere naar de conditie van het gebied. Alida zei zeker te weten dat goudzoekers, uit vooral Brownsweg, in het natuurpark bezig waren. Verder verklaarde hij dat Stinasu begin 2000 al duizend hectare had moeten afstoten vanwege illegale activiteiten van Braziliaanse garimpeiro’s. Zij hebben echter het natuurpark verlaten en eind 2010 waren alleen nog dorpelingen actief in de omgeving van Witikreek en langs het Stuwmeer. Kasantaroeno zat in zijn maag met de situatie in ‘zijn’ Brownsberg natuurpark. Hij nam zich voor om afspraken met bewoners van Brownsweg te maken om niet verder het gebied in te gaan. ‘Goudwinning tast de doelstelling van mijn stichting aan’, zo liet hij weten. Feitelijk een overbodige opmerking en conclusie. De nieuwe Stinasu-directeur vond zelfs dat Ahala zich positief en coöperatief had opgesteld. ‘Je moet blijven praten, monitoren en contact houden met de lokale bewoners’, aldus Kasantaroeno. Recent onderzoek had nog uitgewezen dat de (water)vallen, de belangrijkste attracties op Brownsberg, eind 2010 niet waren vervuild. De porknokkers waren op een afstand van ongeveer vier kilometer van de watervallen aan het werk. Na december 2010 werd het stil. Niets meer werd vernomen van de stichting Ahala en de Brownsweg porknokkers. Maar, dat veranderde in augustus 2011.

De directeur van de Nationale Zoölogische Collectie Suriname, Paul Ouboter, liet op 13 augustus 2011 via de krant De Ware Tijd weten dat illegale goudzoekers actief zijn aan de Witikreek. Er bleek een illegale weg te zijn aangebracht die leidt naar de zijtak van de Witkreek, waar veel toeristen komen. Ouboter toonde zich verontrust over de ontwikkelingen in het natuurpark. ‘In de hoofdkreek van de Witikreek merkte ik de laatste tijd al op dat ze steeds verder trokken. Nu ook bij de zijtak goud wordt gewonnen, moet er aan de rem worden getrokken’, aldus Ouboter tegenover de krant. Stinasu was niet bereikbaar voor commentaar. Deze stichting zou haar natuurpark moeten beschermen, maar zij blijkt zich meer en meer te richten op het organiseren van ecoreizen dan op natuurbescherming en is dus feitelijk een onderneming geworden. Een niet met naam genoemde touroperator verklaarde tegenover De Ware Tijd er zeker van te zijn dat er goud wordt gezocht bij Witikreek. ‘Toeristen denken op hun reis brulapen te gaan horen, maar in werkelijkheid horen ze het gebrul van machines.’

De strijd tegen de goudzoekers in het Brownsberg Natuurpark ging in maart 2012 door. Toen werd duidelijk dat de illegale goudzoekers in het gebied nog steeds een grote bron voor zorg waren voor de directeur van Stinasu, Frans Kasantaroeno. Weer moesten porknokkers uit het natuurpark verwijderd worden. ‘Het is de zoveelste keer in de geschiedenis van Brownsberg, dat er illegale gouddelvers worden ontruimd’, aldus Kasantaroeno tegenover de Times of Suriname. Volgens de directeur van de organisatie die het park zou moeten beschermen, kwamen de goudzoekers na een ontruimingsactie door de in december 2010 ingestelde presidentiële Commissie Ordening Goudsector snel weer in het gebied opduiken. ‘Je haalt ze weg, maar na enkele maanden komen ze toch weer’. Kasantaroeno zag als mogelijke oplossing het aanbieden van alternatieve werklocaties voor de ontruimde porknokkers.

De directeur van Stinasu, Frans Kasantaroeno, viel op 12 maart 2012 door de mand. Hij stond illegale goudzoekersactiviteiten in het door zijn organisatie te beschermen natuurgebied, Brownsberg Natuurpark, toe in ruil voor goud. De vraag kan gesteld worden in hoeverre hij nog directeur kan blijven van Stinasu, een organisatie die in essentie tot doel heeft het beschermen van in haar beheer toevertrouwde natuurgebieden, waaronder het bekende Brownsberg Natuurpark. De Commissie Ordening Goudsector heeft 12 maart de illegale porknokkers uit het natuurgebied verwijderd. Volgens de goudzoekers hadden zij echter een mondelinge afspraak met Stinasu om twee maanden goud te delven in het natuurgebied, in ruil voor een deel van de goudopbrengsten. Het opmerkelijke gedrag van Kasantaroeno werd 13 maart onthuld door een artikel in De Ware Tijd. Gerold Dompig van de Commissie Ordening Gousector bevestigde de handelwijze van de Stinasu-directeur. Natuurlijk schoot Kasantaroeno in de verdediging en ontkende goud te hebben ontvangen in ruil voor het toestaan van goudwinning in het Brownsberg Natuurpark. Tientallen porknokkers hebben 12 maart uit protest korte tijd de weg naar Brownsberg gebarricadeerd. Het Assembleelid Frederik Finisie weersprak meteen de ontkenning van de Stinasu-directeur. Hij verklaarde tegenover de krant dat de porknokkers beschikken over kwitanties als bewijs voor betaling. Hij was in het bezit van enkele kwitanties, met daarop een stempel van Stinasu, met een waarde van ongeveer vijftig gram goud, wat neerkomt op een bedrag van ongeveer tienduizend Surinaamse dollars. Kasantaroeno werd op 17 april 2012 door de politie gearresteerd. Eerder was ook al de beheerder van het Brownsberg Natuurpark, ene ‘Paul K.’ opgepakt.

Ruim een maand na de arrestatie van Kasantaroeno bleek dat zich nog steeds illegale porknokkers in het ‘geruimde’ Brownsberg Natuurpark bevonden. In de week van 14 mei 2012 deed zich een schietincident voor tussen een onbekend aantal porknokkers in het natuurpark en drie politieagenten. De agenten waren er plekke om de actuele situatie in het natuurgebied in ogenschouw te nemen. Ondanks alle gedane toezeggingen van onder andere de Commissie Ordening Goudsector konden zich nog steeds porknokkers in het natuurgebied bevinden. Ook was nog steeds niet bekend wie de door ruim tweeduizend aangerichte schade in het natuurpark zou herstellen. De toekomst van het unieke natuurgebied zag er half mei 2012 nog steeds zeer onzeker uit.

Waar velen voor vreesden werd bewaarheid begin september 2012. De krant Times of Suriname berichtte op 7 september dat in het Brownsberg Natuurpark weer illegale goudzoekers aan het werk zijn. Weer zou op grote school vernietiging van het natuurgebied plaatsvinden. Op zeker vijfentwintig locaties in het gebied zouden illegalen bezig zijn geweest in het gebied. Er werd aan kaalkap gedaan en met zwaar materieel was men bezig de grond om te ploegen op zoek naar goud, aldus de krant. De Stichting Natuurbehoud Suriname (Stinasu) was op de hoogte van de situatie, maar deed niets. Gerold Dompig, voorzitter van de Commissie Ordening Goudsector, bevestigde dat de goudzoekers weer actief waren in het gebied. Hij noemde deze situatie dweilen met een open kraan. Volgens hem is het natuurpark een gigantisch gebied waar je geen overzicht op hebt. ‘Pas als je over het gebied vliegt, kan je zien waar men bezig is’, aldus Dompig tegenover de Times of Suriname. Het Brownsberg Natuurpark is een gebied onder de paraplu van Stinasu. Daarom moet die stichting erop toezien dat goudzoekers het gebied niet ingaan. Helaas beschikt Stinasu niet over de middelen om toezicht te houden in haar eigen gebied. Volgens Dompig hield zijn commissie wel toezicht te Maripaston, totdat het staatsmijnbedrijf Grassalco de verantwoordelijkheid op zich nam. Dompig: ‘Maar dat wil niet zeggen dat OGS een instantie is die babysitter moet spelen voor Stinasu.’ Doordat de illegalen keer op keer terugkomen in het natuurpark lijkt het erop dat de Commissie Ordening Goudsector niets anders te doen heeft dan hen ook steeds weer te verjagen uit het gebied. ‘En zolang de stichting er geen werk van maakt om het park af te sluiten of bewakers inzet in het gebied, zullen we dit probleem blijven houden’, aldus Dompig.

Een dag later al, zaterdag 8 september, kwam Dompig plotseling met een wit konijn uit zijn hoge hoed. Zijn commissie en de Geologische Mijnbouwkundige Dienst (GMD) bleken een plan te hebben bedacht om 12.000 hectare grond in de omgeving van Brownsweg ter beschikking te stellen aan de illegale goudzoekers in het Brownsberg Natuurpark. De autoriteiten wilden dit gebied conform de wettelijke regelingen ter beschikking stellen van de dorpsgemeenschap in het gebied. ‘Maar daar zijn er natuurlijk voorwaarden aan verbonden’, zo liet Dompig via de media weten. De goudzoekers moeten zich organiseren en zich houden aan een aantal criteria voor de bescherming van de natuur. Volgens hem was het nooit de bedoeling van de commissie geweest om goudzoekers die productief bezig zijn van hun werkgebied te verwijderen. ‘Ons streven is om ze te brengen van illegaal naar legaal, want dan heeft de Staat ook inkomsten uit deze sector.’ Maar, het plan van de commissie en de GMD lijkt eerder op het belonen van illegale porknokkers die een natuurpark hebben vernietigd, in plaats van dat die goudzoekers voor hun gedrag beboet of veroordeeld worden.

In de laatste week van november 2012 werd het natuurgebied getroffen door een brand. Een gebied van minstens vijftien hectare in het natuurpark brandde af. Tijdens twee verschillende veldbezoeken van studenten van de Anton de Kom Universiteit en het Instituut Opleiding Leraren werden bij Witikreek branden en smeulend hout opgemerkt. Vermoedelijk was de brand door illegale goudzoekers aangestoken. Het was de studenten opgevallen dat het bos grenzend aan de goudvelden in brand stond. De brand trof vooral het zogenaamde rotssavannebos. Daar bevond zich ook een zeldzaam stukje open rotssavanne, dat niet meer kon worden teruggevonden. De brandweer en de Commissie Ordening Goudsector werden meteen van de brand in kennis gesteld, maar de brandweer was niet in staat om naar het natuurgebied te gaan om de brand en smeulende resten te blussen. Iedereen hoopte op zware regenval......

Op 5 december 2012 maakte het Dagblad Suriname bekend dat de op 17 april gearresteerde directeur van Stinasu, Kasantaroeno, niet zou worden gedagvaard. De medeverdachte, de beheerder van het Brownsberg Natuurpark, zat echter nog in hechtenis. Op 18 mei 2012 had de rechter-commissaris het verzoek van de advocaat van de ex-directeur tot in vrijheidstelling van zijn cliënt gehonoreerd. Kasantaroeno werd bij zijn voorgeleiding voor bewaring bij de rechter-commissaris in vrijheid gesteld met als verklaring ,dat er geen ernstige bezwaren waren gevonden om hem langer vast te houden. Officier van Justitie Roy Elgin bevestigde tegenover de krant, dat de ex- directeur van Stinasu niet was gedagvaard. Hij kon ten tijde van het gesprek met de krant nog niet aangeven of Kasantaroeno al dan niet verder vervolgd zou worden. De directeurspost bij de stichting was nog steeds vacant.

Door: Paul Kraaijer

Geen overheidsbeleid om goudzoekers te laten overstappen op milieuvriendelijk goud winnen

De falende Commissie Ordening Goudsector en het lekkende Brownsberg Natuurpark

Ontbreken van gericht beleid basis van vernietiging unieke biodiversiteit door goudzoekers

23-08-2013 Door: Paul Kraaijer

Paramaribo - Het ontbreekt in Suriname in grote mate aan de wil en inspanning bij de nationale overheid om kleinschalige goudzoekers in het achterland, ook wel porknokkers of (Braziliaanse) garimpeiros genoemd, (financiële) middelen te bieden, waardoor zij over zouden kunnen stappen op milieuvriendelijke winningsmethoden. 

Loze toezeggingen

Was het niet Gerold Dompig, de voorzitter van het Managementteam van de presidentiële Commissie Ordening Goudsector, die in november 2011 verkondigde, dat er een fonds in het leven geroepen zou worden voor goudzoekers?! Een fonds waarop goudzoekers een beroep zouden kunnen doen voor financiële ondersteuning bij de aanschaf van milieuvriendelijke goudwinningsapparatuur.

Dompig zei op 6 november 2011 op de nieuwswebsite Starnieuws dat er een investeringsfonds moet komen, om kleinschalige goudzoekers te voorzien van een financiering. ‘Er zijn nog wat haken en ogen hieraan. Wat doe je als de mijnbouwer failliet gaat of de lening niet kan betalen? Dit alles moet nog uitgewerkt worden en volgend jaar wordt het gepresenteerd’, sprak Dompig.

Dat fonds is er nog steeds niet.

De goudzoekers beweren niet het geld te hebben om over te stappen op ‘groene’ winningsmethoden. Maar, wat ongetwijfeld ook meespeelt is een stukje traditie, gewoonte. De goudzoekers weten niet beter: goud winnen doe je nu eenmaal met kwik.....

En, wat is de stand van zaken rond de zogenoemde ‘school of mining’? Een opleidingsinstituut waar goudzoekers geleerd wordt hoe zij milieuvriendelijk goud kunnen winnen? Drie scholen zouden worden opgezet: in Snesi Kondre, Brokopondo centrum en Sarakreek. 

‘De 'school of mining' te Snesi Kondre kan beginnen. Er is financiering hiervoor. 244.440 Amerikaanse dollar is beschikbaar voor het opzetten van de ‘School of Mining and Mineral Processing’ (SMMP) te Snesi Kondre. De stichting Suriname Environmental en Mining Foundation (Semif) heeft een overeenkomst hiertoe getekend. Het financieringsbedrag heeft een looptijd van elf maanden voor de uitvoering van het project.’ Dit berichtte Starnieuws 21 november 2011. Na 21 november werd het stil.

Kwik lijkt, net als goudpontons, te worden gedoogd door regering

Daarnaast was het dezelfde Dompig die in 2012 verkondigde, met veel bravoure, dat met ingang van januari 2013 kwik zou zijn uitgebannen van de Surinaamse goudvelden....Een onzinnige aankondiging. Iedereen weet dat de grenzen van het land zo lek zijn als een mandje en dat kwik ongemerkt vanuit buurlanden als Guyana het land in wordt gesmokkeld. Nu en dan wordt er wat bij Burnside, in het district Coronie, bij toeval onderschept.

Porknokkers en garimpeiros maken nog steeds op grote schaal gebruik van kwik (worden in geen enkel opzicht vanuit Paramaribo gestimuleerd en gemotiveerd om over te stappen op milieuvriendelijke winningsmethoden enn –apparatuur) en verontreinigen daardoor het water in de kreken en rivieren en schaden de gezondheid van de inheemsen en marrons in het binnenland die van dat water dagelijks gebruikmaken. Denk aan de bewoners van Apetina en Anapaike (Wayana’s) bij de Lawarivier, bij wie een aantal jaren geleden onderzoek is gedaan naar de aanwezigheid van kwik in hun lichaam, haren:

Geen enkele controle op kwikgebruik door goudzoekers binnenland
De regering neemt echter nog steeds geen 'stevige' maatregelen om het gebruik van kwik uit te bannen. Er wordt op het gebruik ervan niet tot nauwelijks structureel gecontroleerd door agenten en/of militairen ofwel door de gewapende machten. Misschien zou dat eens overwogen moeten worden, om bijvoorbeeld eens per maand ergens in het achterland onaangekondigd goudvelden te bezoeken en te controleren op onder andere het gebruik van kwik, maar ook op de aanwezigheid van kinderen en andere zaken die eigenlijk niet door de beugel kunnen.

Naar mijn kennis is er nog nooit welke hoeveelheid kwik dan ook in een goudveld in beslag genomen.

Naar mijn kennis is er nog nooit een goudzoeker in het binnenland gearresteerd voor het gebruik van kwik, het illegaal goud winnen of voor het schade toebrengen aan de biodiversiteit.

Met pronken alleen creëer je geen 'groene' goudwinning

Blijft de regering een dergelijk afwachtend, ongeïnteresseerd en gemakzuchtig beleid voeren, dan zullen goudzoekers kwik blijven gebruiken en de biodiversiteit, waar Suriname internationaal op allerlei fora en congressen zo graag mee loopt te pronken, blijven beschadigen en zelfs vernietigen, zoals het geval is in het 'beschermde' Brownsberg Natuurpark.

Goudponton op stuwmeer (Bron foto: Ronny Asabina)

Pontons of skalians

Overigens zijn er naast de goudwinningsactiviteiten op het land, ook nog eens activiteiten op rivieren en op het Afobaka stuwmeer (Brokopondo stuwmeer of W.J. van Blommesteinmeer) te bespeuren. Daar varen grote goudwinningsfabrieken, zogenoemde pontons of skalians, die veel schade toebrengen aan het aquatisch leven. Dit soort goudwinning wordt door de regering toegestaan, gedoogd, op de rivieren. Maar, de wet staat goudwinning in open wateren simpelweg niet toe! De regering legt dus eigen wetgeving terzijde.

Nu en dan wordt er eentje van het stuwmeer verwijderd - wanneer er lokale bewoners over klagen of wanneer het kritisch lid van De Nationale Assemblee (het Surinaamse parlement), Ronny Asabina (van de BEP, Broederschap en Eenheid in de Politiek), weer eens aan de bel trekt, maar binnen de kortste keren is daar weer een skalian te zien. Ook hieruit blijkt het afwachtende beleid van de regering.

Lichtpuntjes

Natuurlijk, er is wat aan ordening gedaan: concessiehouders en goudzoekers zijn/worden geregistreerd, gebieden zijn in kaart gebracht, nu en dan worden groepen illegale goudzoekers her en der verwijderd en recent krijgen illegale goudzoekers als een soort cadeau - in plaats van ze te beboeten voor hun illegaal handelen - een eigen legaal goudwinningsgebied toegewezen...., maar van echt beleid kan niet worden gesproken.

20.000 Goudzoekers geregistreerd, maar slechts 100 pasjes verstrekt?!

De Commissie Ordening Goudsector maakte op 7 februari 2013 bekend dat 20.000 goudzoekers waren geregistreerd, maar dat het verstrekken van pasjes aan de goudzoekers om toegang te kunnen verkrijgen tot aangewezen gebieden door de commissie, stroef verliep. Er moet dan ook SRD 700 voor een pasje worden betaald door lokale goudzoekers. Buitenlanders moeten duizend Surinaamse dollar meer neertellen voor zo’n pasje. Slechts honderd personen beschikten op 7 februari 2013 over een pasje. Sindsdien is er geen enkele informatie maar door de commissie verstrekt over de gang van zaken rond de pasjes, hoeveel goudzoekers inmiddels een dergelijk pasje hebben, of er al belasting wordt afgedragen door geregistreerde goudzoekers, et cetera.

Gebrek aan communicatie en informatieverstrekking

Een groot manco van de Commissie Ordening Goudsector is het nauwelijks tot niet informeren van de bevolking, van de samenleving en het niet kunnen omgaan met kritiek.

De commissie heeft wat dat betreft sinds haar aantreden in december 2010 dramatisch gefaald. Rapporten zijn, naar mijn weten, niet verschenen en zeker niet gepubliceerd. Er is geen eigen website van de commissie en de pagina die de commissie heeft via de regeringswebsite is niet actueel. Klik het onderwerp ‘Agenda’ aan en dit is de, gedateerde, informatie die tevoorschijn komt:

De ordening goudsector heeft divere activiteiten en werkzaamheden. Op dit moment staat gepland :

Registratie van goudopkopers
vanaf woensdag 6 juli 2011 (ongoing)
maandag - vrijdag tussen 8.00 en 15.00 uur
Hoofkantoor: Mr. J. Lachmonstraat 181, Paramaribo

Dat de commissie moeite heeft met kritische geluiden over haar eigen functioneren werd begin augustus duidelijk pijnlijk duidelijk. In het weekeinde van 4 en 5 augustus 2013 hield de commissie een zogenoemde krutu (dorpsvergadering) te Brokopondo om bewoners van een aantal dorpen, waaronder Nieuw Koffiekamp, te informeren over het hoe en waarom van de verwijdering op 17 juli van een groep illegale goudzoekers van Nieuw Koffiekamp uit het concessiegebied van IAmGold. (Een krutu die de commissie overigens beter vòòr de actie van 17 juli had kunnen houden.) Voor deze bijeenkomst waren ook Assembleeleden en districtsraads- en ressotraadsleden uitgenodigd. Maar, Gerold Dompig had verzuimd om het parlementslid Asabina te uitnodigen, zo berichtte het Dagblad Suriname op 7 augustus. Asabina is een kritisch politicus, met kennis van zaken en objectief, afkomstig uit het gebied (Marshallkreek), die met regelmaat de commissie kritisch heeft benaderd en nog steeds benadert. Wel aanwezig was het lokale NDP-Assembleelid Frederik Finisie.....

De commissie treedt vooral naar buiten, via de media, wanneer zij door wie of wat dan ook kritisch wordt benaderd. Als er kritiek wordt geuit ligt de commissie in een stuip en voelt zich snel genoodzaakt om in het defensief te treden. Dat doet de commissie vooral, reageren op, in plaats van pro-actief te zijn.

Het Brownsberg Natuurpark is een goed voorbeeld. Al vele jaren zijn daar illegaal op diverse locaties illegale goudzoekers actief en al vele jaren waren de betrokken ministeries, achtereenvolgende regeringen, milieuorganisaties (zelfs de beheerder van het natuurgebied, StiNaSu – Stichting Natuurbehoud Suriname), politici en ook sinds haar aantreden de Commissie Ordening Goudsector, ervan op de hoogte, maar men hield de ogen en oren dicht terwijl een beschermd (!) natuurgebied, met onder andere een unieke populatie vlinders, dag in dag uit vele jaren werd vernietigd.

Pas toen het WWF Guianas in februari 2012 met een foto- en een inhoudelijk rapport kwam over de activiteiten van illegale goudzoekers in het natuurpark, leek iedereen plotseling wakker te zijn geschud. Men kon ook niet anders, vanwege de publiciteit rond de publicatie van dit rapport. Men was gedwongen om te reageren.

Alle reacties op het rapport van wie of wat dan waren stuitend te noemen en vooral hypocriet. Iedereen leek te reageren, alsof ze voor het eerst vernamen over de vernietiging van het natuurgebied door illegale kleinschalige goudzoekers, maar iedereen was er al jarenlang van op de hoogte!

De publicatie van het fotoverslag lokte een reactie uit van de Stichting Suriname Lepidoptera Instituut (SSLI), die al jaren onderzoek doet in het natuurpark naar de vlinderpopulatie. Onderstaand een deel van een door de SSLI op 19 maart 2012 uitgebracht persbericht:

‘Stichting Suriname Lepidoptera Instituut (SSLI) heeft met ontzetting en ontsteltenis kennis genomen van de ravage door goudzoekers aangericht in het Brownsberg natuurpark. De stichting is al ruim zes jaren bezig met vlinderonderzoek in het natuurpark en kan zich niet voorstellen dat Stinasu de ravage niet eerder heeft opgemerkt en is opgetreden.

De SSLI ziet Brownsberg als een volstrekt uniek natuurpark om te genieten van de vlinders (en andere aspecten van de natuur) van Suriname. Inmiddels zijn 200 soorten dagvlinders van de Brownsberg wetenschappelijk geïdentificeerd en naar verwachting bedraagt het totaal aantal soorten dagvlinders 700. Dit is ongeveer de helft van het totaal aantal soorten van Suriname. Het aantal nachtvlindersoorten van de Brownsberg is naar schatting tussen de 5.000 en 8.000; deze zijn nog nauwelijks bestudeerd.

Zeldzame vlinders

Onder de dagvlinders van de Brownsberg bevindt zich een aantal grote zeldzaamheden. We noemen hier de belangrijkste drie: 
1. Heraclides garleppi lecerfi heeft een beschermde status volgens de IUCN (Red Data Book on Threatened Swallowtail butterflies of the World, 1985), komt alleen in het Guiana Shield voor, en is zeer zeldzaam en plaatselijk. De Brownsberg is de enige plaats waar deze vlinder in Suriname voorkomt.

2. Telenassa fontus fontus is een extreem zeldzame vlinder die beschouwd kan worden als een ‘levend fossiel’: het is namelijk nauw verwant aan de stamvader van ca. 80 soorten dagvlinders die verspreid over Zuid-Amerika voorkomen. Voordat de SSLI de soort in behoorlijke aantallen op de Brownsberg ontdekte, waren er slechts enkele exemplaren van bekend.

3. Eueides lampeto brownbergensis is een zeer zeldzame soort passiebloemvlinder, die alleen in Suriname (en mogelijk bij de grens met Frans Guyana) voorkomt. Van de elf bekende exemplaren zijn er negen van de Brownsberg afkomstig. Dat is de reden dat de SSLI deze vlinder naar de Brownsberg heeft genoemd (brownsbergensis) en dit recentelijk beschreven heeft in de Journal of the Lepidopterist Society. (...)’

Naast de vele vlindersoorten zijn in het unieke natuurpark, 14.250 hectare groot, ook nog eens onder andere 350 soorten vogels, alle 8 apensoorten van het land en 40 soorten orchideeën te vinden.

Overigens kan niet onvermeld blijven hetgeen Henk Vijverberg, milieutoxicoloog aan de Universiteit van Utrecht in Nederland, naar aanleiding van het WWF-rapport, verklaarde op 12 mei 2012 in gesprek met de Nederlandse krant de Volkskrant:

‘(...) Die kwikgehaltes zijn niet alarmerend, zegt Henk Vijverberg, milieutoxicoloog aan de Universiteit Utrecht en niet bij het rapport betrokken. 'Er lijken geen of nauwelijks 'Europese' milieunormen te worden overschreden. Het acute gezondheidsrisico voor de mens acht ik gering tot verwaarloosbaar.'

De risico's op termijn hangen volgens Vijverberg af van de totale hoeveelheid kwik die in de loop der jaren in het milieu belandt. Helaas zeggen de WWF-watermonsters niets over de hoeveelheid kwik die al in de bodem van de kreken is opgehoopt. 'Het was achteraf bezien niet slim om alleen watermonsters te nemen', erkent Laurens Gomes, landenmanager Suriname van het WWF. (...)’

Henk Vijverberg, die verbonden is aan het Instituut voor Risk Assessment Sciences (IRAS) van de Universiteit Utrecht, laat mij in een aanvullende reactie via email op dinsdag 13 augustus 2013 weten: ‘(...) Het gaat niet alleen om een lokale concentratie, maar om de totale hoeveelheid kwik die uiteindelijk in het milieu belandt en daar over vele jaren schade kan blijven aanrichten. Helaas zijn daarvoor geen normen zoals voor voedsel en (drink)water en dat maakt het moeilijk om daar een afweging over te maken.’

Wie beveiligt Brownsberg Natuurpark?

We zijn nu ruim 1.5 jaar verder en onlangs werden weer een paar honderd porknokkers uit het natuurgebied verwijderd. Na het verschijnen van het WWF-rapport zou het natuurgebied beveiligd gaan worden. Maar, iedereen keek en kijkt elkaar aan: wie moet gaan beveiligen?, onder wiens verantwoordelijkheid valt het gebied nu?

(Sinds de directeur van de stichting aan de kant werd gezet, omdat hij geld/goud van illegale goudzoekers zou hebben aangenomen in ruil voor een stukje goudwinningsgebied in door hem te beschermen Brownsberg Natuurpark, is niet geheel duidelijk wat de positie van StiNaSu vandaag de dag is.)

Ondertussen is gebleken dat, net als de landsgrenzen, ook het Brownsberg Natuurpark zo lek als een mandje is en kennelijk nauwelijks valt te beschermen. Niemand lijkt te willen investeren in het natuurgebied, ook het WWF Guianas niet, in ieder geval niet voor wat betreft het beveiligen van het natuurgebied.

Ontneem reisbureau Stinasu beheer over Brownsberg Natuurpark

Mogelijk ligt hier een optie voor een grote internationale natuurbeschermingsorganisatie om het beheer van het Brownsberg Natuurpark op zich te nemen.

Een natuurgebied dat mogelijk net zo uniek is, zo niet meer uniek is, als het Centraal Suriname Natuurreservaat.

Een natuurgebied dat het mogelijk ook verdient om geplaatst te worden op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Overigens, werd woensdag 21 augustus 2013 bekend dat een groep goudzoekers van Brownsweg graag voor een periode van twee maanden goud wil gaan mijnen bij de Irene Vallen in het Brownsberg Natuurpark. Zij willen dat als een overbrugging, totdat ze een groot stuk grond toegewezen krijgen via de Commissie Ordening Goudsector om legaal te kunnen gaan mijnen. Het spreekt voor zich, dat voorkomen moet worden dat deze goudzoekers toestemming gaan krijgen om nog meer leed aan te richten in het unieke natuurgebied. Reden temeer, om de suggestie het natuurgebied onder beheer te plaatsen van een internationale natuurbeschermingsorganisatie – in ieder geval Stinasu het beheer te ontnemen - serieus in overweging te nemen. Actie lijkt spoedig geboden om werkelijk het Brownsberg Natuurpark te gaan beschermen.

‘Herstel’ Brownsberg Natuurpark

Overigens werd vandaag, vrijdag 23 augustus 2013, bekend dat het Brownsberg Natuurpark in zijn oude glorie wordt hersteld. Althans, dat beweert Robby Dragman, bestuursvoorzitter en waarnemend directeur van Stinasu, vandaag, vrijdag 23 augustus 2013, in de Ware Tijd. ‘Stinasu laat nu zien dat ze doorzet. De bergweg naar het park, die al langer dan zes jaar niet is onderhouden, is inmiddels geëgaliseerd’, aldus Dragman. De volgende fase is het aanbrengen van een laag lateriet. Ook in het park wordt er aan verbetering gewerkt. ‘De paden die waren dichtgegroeid zijn schoongemaakt.' Drie van de overnachtingsplaatsen zijn al gerenoveerd. De renovatiekosten voor de weg komen op SRD 200.000, die Stinasu uit eigen zak betaalt. Ook de andere werkzaamheden doet Stinasu op eigen initiatief, aldus de Ware Tijd van vandaag. Hoewel hij nog niet over de cijfers beschikt, neemt volgens Dragman de stroom toeristen toe.

Herstel van achterstallig onderhoud en dergelijke is prima, maar de toerist komt in de eerste plaats om de unieke biodiversiteit te bewonderen en zolang het natuurgebied zo lek blijkt te zijn als een mandje voor goudzoekers en er onvoldoende bescherming van het gebied is, zal die unieke biodiversiteit onderhevig blijven aan het schadelijke illegale werk van de kleinschalige goudzoekers. Nog steeds duiken zij in het natuurpark op.

Ad hoc-beleid

Je kunt als regering wel pronken met de Commissie Ordening Goudsector, maar als die commissie zich alleen maar bezighoudt met ad hoc beleid en reageert op en als die commissie vooral met regelmaat overhoopt ligt met kleinschalige goudzoekers voor, tijdens en na ze uit bepaalde gebieden zijn verwijderd (zonder fatsoenlijk informatief vooroverleg) - denk aan het concessiegebied van de Canadese goudmijnreus IAmGold, eigenaar van Rosebel Gold Mines NV en de al jarenlang aanwezige gevoeligheden tussen de reus en de kleine goudzoekers - en niet in staat is om een structureel beleid te ontwikkelen om kleinschalige goudwinning 'groen' te krijgen en daarenboven ook nog eens kampt met een tekort aan menskracht, dan zal de unieke biodiversiteit het slachtoffer blijven van legale en vooral illegale goudzoekers die, terecht, aan de eigen portemonnee denken en, onterecht, niet aan de natuur en aan de gezondheid van lokale bewoners.....

Je zou je zelfs de vraag kunnen stellen of het niet de hoogste tijd wordt om de presidentiële Commissie Ordening Goudsector op te heffen en te vervangen door een permanent onafhankelijk bureau dat zich richt op en bezighoudt met alle aspecten van de kleinschalige goudwinningssector of te onderwerpen aan een Commissie Ordening Commissie Ordening Goudsector. Recent bleek weer eens, dat de commissie feitelijk veel te weinig doet en niet pro-actief is.

De commissie blijkt namelijk nauwelijks voldoende menskracht te hebben om haar tien lokale controleposten in het binnenland te bemannen. Aan het begin van de weg bij Pokigron naar de Jaikreek was één van dergelijke posten, maar die blijkt nooit te zijn bemand.

Dompig geeft eigen commissie brevet van onvermogen
Gerold Dompig van de Commissie Ordening Goudsector verklaarde in de Ware Tijd van 13 augustus 2013, niet genoeg mensen (120) te hebben voor alle posten. De voorzitter van het Managementteam van de Commissie durfde tegenover de krant te stellen, dat de lokale bewoners zelf maar een oogje in het zeil moeten houden. ‘Als zij beseffen dat illegale goudwinning niet goed is, hoeven we geen controleposten te hebben’, was de onthutsende reactie van Dompig.

Met een dergelijke attitude, opstelling, geef je je eigen organisatie, de Commissie Ordening Goudsector, een beschamend brevet van onvermogen.

De districtscommissaris van het bestuursressort Boven-Suriname, Naltus Naana, liet via de Ware Tijd weten geen ongebreidelde goudwinning in de omgeving van de 91 kilometer lange weg tussen Pokigron en Jaikreek te dulden. Hij weigert goudzoekers in dat gebied toe te laten. ‘Wanneer een persoon daar goud gaat zoeken, zal dat een sneeuwbaleffect teweegbrengen. Illegaliteit gaat hoogtij vieren en het milieu gaat huilen van de schade’, aldus Naana.

Gelet op de reactie van Dompig hoeft Naana niet te rekenen op welke ondersteuning vanuit ‘Paramaribo’ dan ook en gaat het milieu, de biodiversiteit en het regenwoud werkelijk huilen.

Commissie Ordening Goudsector alleen in actie als het te laat is
De opmerkingen van Dompig in de Ware Tijd van 13 augustus 2013 maken weer eens pijnlijk duidelijk, dat de Commissie Ordening Goudsector vooral en met name in actie wenst te komen als het al te laat is: als goudzoekers al actief zijn in een gebied en weer een stuk unieke biodiversiteit van het in de wereld als bijzonder groen bekend staande Suriname hebben vernield....